DIODOS.info
Όνομα Χρήστη:

Κωδικός:


Lost Password?

Register now!
 

 

 

 

ΟΙ ΔΙΑΣΤΡΕΒΛΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣKΕΨΗΣ

 

Της Ειρήνης Γ.Κάρου



Aκόμα και αν νιώθετε απολύτως σίγουροι και πεπεισμένοι ότι είναι σωστές, συνήθως οι αρνητικές σκέψεις που οδηγούν και σε αρνητικά συναισθήματα, είναι ψευδείς και μη-ρεαλιστικές. Το ακόλουθο παράδειγμα ίσως σας φανεί οικείο: Η διάλυση μιας ερωτικής σχέσης ή ένα διαζύγιο σας γεννά τη σκέψη: "Εγώ φταίω για όλα. Τελικά δεν θα με αγαπήσει κανείς ποτέ. Δεν θα μπορέσω ποτέ να κάνω στενή σχέση με άλλον άνθρωπο ξανά". Νιώθετε τόση απογοήτευση και ταραχή που όλα αυτά σας φαίνονται σαν η απόλυτη αλήθεια, και πιστεύετε ότι η ζωή σας έχει τελειώσει. Κάποιους μήνες μετά όμως συναντάτε ένα νέο πρόσωπο, αρχίζετε και βγαίνετε μαζί του και τελικά νιώθετε ότι είστε και πάλι κοντά με έναν άνθρωπο. Ξαφνικά αντιλαμβάνεστε ότι τελικά μπορείτε να γίνετε αγαπητοί και ότι δεν είστε αποκλειστικά υπεύθυνοι για τη διάλυση της προηγούμενης σχέσης σας. Αναρωτιέστε πώς είναι δυνατόν να είχατε πιστέψει όλα εκείνα με τα οποία φορτώνατε τον εαυτό σας το προηγούμενο διάστημα. Εκείνη όμως την περίοδο, οι αρνητικές σκέψεις σας φαίνονταν απολύτως έγκυρες και αληθινές.
Αυτό, είναι κάτι που δημιουργεί η άσχημη διάθεση: μας οδηγεί σε αρνητικές σκέψεις και κατόπιν ξεγελάμε τον εαυτό μας με αποτέλεσμα να βρισκόμαστε μέσα στη μιζέρια δεχόμενοι πράγματα που απλώς δεν είναι αληθινά. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι συνήθως δεν έχουμε την παραμικρή υποψία ότι μπορεί να εξαπατηθήκαμε από την ίδια μας τη μιζέρια και την αυτοκριτική, δηλαδή ότι κάναμε λάθος σκέψεις.
Στον πίνακα που ακολουθεί καταγράφονται δέκα είδη λανθασμένων και στρεβλωμένων σκέψεων που οδηγούν σε αρνητικά συναισθήματα. Μελετήστε αυτό τον κατάλογο προσεκτικά, διότι συχνά θα αναφέρεστε σ' αυτόν κατά την διάρκεια των πρακτικών ασκήσεων που μπορείτε να κάνετε εσείς οι ίδιοι. Ο κατάλογος αυτός άλλαξε την ζωή πολλών ανθρώπων.

1. Διπολική Σκέψη
("'Όλα ή τίποτα" ή "άσπρο - μαύρο")
Ο τρόπος σκέψης σας είναι απόλυτος, σαν να υπάρχει μόνο το άσπρο και το μαύρο. Εάν κάτι δεν είναι τέλειο το απορρίπτετε θεωρώντας το σαν πλήρη αποτυχία. Π.χ.: μια γυναίκα που έκανε δίαιτα έφαγε ένα κουταλάκι παγωτό και τότε σκέφτηκε "Κατέστρεψα τη δίαιτά μου τελείως". Η σκέψη αυτή την τάραξε τόσο πολύ που την οδήγησε να φάει ολόκληρο το μπωλ!

2. Υπεργενίκευση
Κάποιο μικρό, μεμονωμένο αρνητικό γεγονός, όπως η απόρριψη από τον ερωτικό σύντροφο ή μια δυσκολία στη δουλειά, ερμηνεύεται σαν μια ατέλειωτη αλυσίδα πολλών αρνητικών γεγονότων, χρησιμοποιώντας λέξεις όπως "πάντοτε" ή "ποτέ" όταν σκέφτεστε για αυτό. Ένας πωλητής ενοχλήθηκε τρομερά όταν είδε μια κουτσουλιά πάνω στο παρμπρίζ του αυτοκινήτου του. Σκέφτηκε, "Τι άτυχος που είμαι! Τα πουλιά λερώνουν πάντα το δικό μου αυτοκίνητο!".

3. Νοητικό Φίλτρο
Ξεχωρίζετε από ένα γενικό σύνολο μια μοναδική αρνητική λεπτομέρεια. Τότε επικεντρώνεστε σε αυτήν αποκλειστικά, έτσι ώστε η άποψή σας για την πραγματικότητα να "χρωματίζεται", όπως χρωματίζει ένα ποτήρι με νερό μια σταγόνα μελάνης. Παράδειγμα : Κάνετε μια παρουσίαση της δουλειάς σας στους συναδέλφους σας και δέχεστε πολλά θετικά σχόλια απ' αυτούς. Ο ένας όμως από αυτούς εκφράζει μια κρίση σχετικά επικριτική, και εσείς απασχολείστε συνεχώς με την αντίδρασή του για μέρες, αγνοώντας όλα τα θετικά σχόλια που εισπράξατε από τους υπόλοιπους.

4. Παραγνώριση Θετικών Στοιχείων
Συνηθίζετε να αγνοείτε τις θετικές σας εμπειρίες θεωρώντας ότι αυτές "δεν μετράνε". Όταν κάνετε μια καλή δουλειά μπορεί να σκέφτεστε ότι δεν ήταν και τόσο καλή ή ότι ο οποιοσδήποτε θα μπορούσε να την είχε κάνει. Η παραγνώριση (υποτίμηση) των θετικών στοιχείων στη ζωή σας "κλέβει" την χαρά της ζωής από μέσα σας, σας κάνει να νιώθετε ανεπαρκείς και αυτό με τη σειρά του σας κάνει να νιώθετε ότι δεν έχετε τις ανταμοιβές που θα έπρεπε.

5. Αυθαίρετα Συμπεράσματα
Βγάζετε εύκολα αρνητικά συμπεράσματα, χωρίς όμως να υπάρχουν ενδείξεις που να τα υποστηρίζουν και να τα δικαιολογούν. Μπορούμε να ορίσουμε δύο είδη τέτοιας σκέψης :
α) "Διάβασμα" της σκέψης των άλλων : Δεν έχετε σιγουρευτεί με κάποιο τρόπο, ελέγχοντας αν είναι πραγματικά έτσι, συμπεραίνετε αυθαίρετα ότι κάποιος έχει αρνητική συμπεριφορά απέναντί σας.

β) Πρόβλεψη του μέλλοντος : Με σιγουριά προβλέπετε ότι τα πράγματα θα πάρουν αρνητική τροπή για σας στο μέλλον. Π.χ., πριν από τις εξετάσεις σκέφτεστε: "Να πάρει η οργή! Όπως πάω σίγουρα θα αποτύχω". Ή ένας καταθλιπτικός μπορεί να λέει, "Ποτέ δεν θα γίνω καλά".

6. Μεγαλοποίηση ή Ελαχιστοποίηση
Μεγαλοποιείτε την σπουδαιότητα των προβλημάτων σας, ή ελαχιστοποιείτε τη σημασία των θετικών εμπειριών σας. Π.χ., έχετε βγει έξω από το χρονικό όριο για την παράδοση μιας εργασίας σας και λέτε, "Αυτή είναι η καταστροφή μου".

7. Συναισθηματική Συλλογιστική
Έχετε την εντύπωση ότι τα αρνητικά συναίσθήματα που νιώθετε αντανακλούν την πραγματικότητα. Αφού νιώθετε έτσι, νομίζετε ότι έτσι θα είναι. Π.χ., "Νιώθω αποτυχημένος, άρα πρέπει να είμαι πολύ αποτυχημένος" ή "Νιώθω φοβερά ανήσυχος που θα πετάξω. Οι πτήσεις με αεροπλάνο πρέπει να είναι πολύ επικίνδυνες" ή "Νιώθω πολύ θυμωμένος. Πρέπει πράγματι να μου φέρθηκε πολύ άσχημα" ή "Νιώθω πολύ κατώτερος. Τελικά, μάλλον είμαι δεύτερης κατηγορίας άνθρωπος".

8. Πρέπει
Πείθετε τον εαυτό σας ότι τα πράγματα θα πρέπει να συμβούν όπως τα περιμένατε ή τα ελπίζατε. Π.χ.: Ένας ταλαντούχος πιανίστας, αφού έπαιξε ένα πολύ δύσκολο κομμάτι σκέφτηκε: " Έκανα πολλά λάθη που δεν έπρεπε. Δεν θα έπρεπε να είχα κάνει τόσα πολλά λάθη". Αυτό τον έκανε να απογοητευτεί πολύ και να εγκαταλείψει την εξάσκησή του για πολλές ημέρες. Οι φράσεις "πρέπει", "οφείλω", "έτσι είναι το σωστό" κ.λπ. έχουν όλες το ίδιο αρνητικό αποτέλεσμα. Οι φράσεις αυτές όταν κατευθύνονται στον ίδιο σας τον εαυτό δημιουργούν συναισθήματα ενοχής και απογοήτευσης. Από την άλλη μεριά, όταν κατευθύνονται προς τους άλλους ή τον κόσμο γενικά, συνήθως οδηγούν σε αισθήματα θυμού και απογοήτευσης : "Δεν θα έπρεπε να ήταν τόσο πεισματάρης και εχθρικός".
Πολλοί άνθρωποι προσπαθούν να κινητοποιήσουν τους εαυτούς τους με φράσεις τύπου "πρέπει" - "δεν πρέπει", σα να είναι κάποιοι παράνομοι που πρέπει πρώτα να τιμωρηθούν πριν κάνουν κάτι. "Δεν έπρεπε να φάω αυτό το γλυκό". Αυτό είναι κάτι που δεν λειτουργεί όμως, διότι τα «πρέπει» αντί να οδηγούν σε κινητοποίηση μας κάνουν να επαναστατούμε και μας προκαλούν την τάση να κάνουμε το αντίθετο.

9. Λανθασμένος Χαρακτηρισμός
Είναι μια ακραία μορφή της διπολικής σκέψης. Δεν λέτε: "Έκανα ένα λάθος", αλλά χαρακτηρίζετε αρνητικά γενικά τον εαυτό σας λέγοντας: "Είμαι αποτυχημένος". Μπορεί επίσης να χαρακτηρίσετε τον εαυτό σας "ανόητο", "ηλίθιο" ή "μια σκέτη αποτυχία". Ο χαρακτηρισμός είναι εντελώς παράλογος, διότι ο εαυτός σας δεν ταυτίζεται με τα πράγματα που κάνετε. Ανθρώπινες υπάρξεις υπάρχουν, αλλά "ανόητοι", "αποτυχημένοι" ή "ηλίθιοι" δεν υπάρχουν. Αυτοί είναι χαρακτηρισμοί, που αποτελούν αυτοί άχρηστες αφαιρέσεις και που οδηγούν σε θυμό, άγχος, απογοήτευση και χαμηλή αυτοεκτίμηση.
Επίσης μπορεί επίσης να χαρακτηρίζετε άλλους ανθρώπους με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Στην περίπτωση που κάποιος κάνει κάτι με το οποίο δεν συμφωνείτε μπορεί να σκέφτεστε: "Αυτός είναι βλάκας". Με αυτόν τον τρόπο νιώθετε ότι το πρόβλημα με τον άλλον είναι στον "χαρακτήρα" του και όχι ότι απλά υπάρχει πρόβλημα στον τρόπο που σκέφτεται ή συμπεριφέρεται. Τον βλέπετε σαν ολοκληρωτικά κακό. Αυτό με τη σειρά του σας κάνει να αισθάνεστε εχθρότητα και να πιστεύετε ότι είναι αδύνατο να βρείτε τρόπους επικοινωνίας ώστε να βελτιώσετε την κατάσταση.

10. Προσωποποίηση ή Εκτόξευση Kατηγοριών
Η προσωποποίηση γίνεται όταν λανθασμένα κάποιος θεωρεί τον εαυτό του αποκλειστικά υπεύθυνο για την έκβαση ενός - αρνητικού συνήθως - γεγονότος, το οποίο όμως δεν εξαρτάται αποκλειστικά από αυτόν. Π.χ.: όταν μια μητέρα πήρε τον κακό έλεγχο του παιδιού της από το σχολείο είπε : "Αυτό αποδεικνύει πόσο κακή μητέρα είμαι". Και φυσικά δεν σκέφτηκε τις αιτίες του προβλήματος ώστε να βοηθήσει έτσι πραγματικά το παιδί της. Μιά άλλη γυναίκα όταν την χτύπησε ο σύζυγός της είπε : "Δεν θα με χτύπαγε αν ήμουν καλύτερη στο κρεβάτι". Η προσωποποίηση οδηγεί σε αισθήματα ενοχής, ντροπής, και ανεπάρκειας.
Κάποιοι άλλοι κάνουν το ακριβώς αντίθετο. Κατηγορούν πάντα τους άλλους ή τις καταστάσεις για τα προβλήματά τους, και παραβλέπουν τις αιτίες που τα δημιούργησαν. Π.χ., "Ο λόγος που ο γάμος μου δεν πάει καλά οφείλεται στο ότι ο σύζυγός μου είναι τόσο παράλογος". Οι κατηγορίες αυτές ποτέ δεν οδηγούν σε ένα θετικό αποτέλεσμα, διότι συνήθως οι άλλοι θα απορρίψουν τις κατηγορίες και θα αμυνθούν με τον ίδιο τρόπο.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



 
Powered by © e4U e4u.gr 1997-2008