|
Äßøá ãéá åîïõóßá…
Ç øõ÷ïëïãßá ôùí áôüìùí ðïõ èÝëïõí íá åîïõóéÜæïõí
Ç áíôßëçøç üôé ï ðüèïò ãéá ôçí åîïõóßá åßíáé ðáíáíèñþðéíïò êáé Ýìöõôïò óôïí Üíèñùðï åßíáé Ýíá áñ÷åôõðéêü áõôïíüçôo. Ç áêüñåóôç äßøá ðïõ åêäçëþíïõìå, Üëëïò ëéãüôåñï êé Üëëïò ðåñéóóüôåñï ãéá ÷åéñáãþãçóç ôùí óõíáíèñþðùí ìáò áëëÜ êáé ïëüêëçñçò ôçò öýóçò, äõóôõ÷þò, áðïôåëåß áðüäåéîç. ÌÞðùò üìùò ç áäéÜøåõóôç áõôÞ áðüäåéîç ìðïñåß ôåëéêÜ íá áìöéóâçôçèåß;
Ï Èïõêõäßäçò êÜðïõ áíáöÝñåé üôé ïé Áèçíáßïé ìéëþíôáò ìå ôïõò Ìçëßïõò õðïóôÞñéîáí üôé «oé Üíèñùðïé áíáãêÜæïíôáé ðÜíôïôå áðü öõóéêÞ ïñìÞ íá åîïõóéÜæïõí åêåßíïõò áðü ôïõò ïðïßïõò õðåñôåñïýí». Áéþíåò áñãüôåñá, ìå ôçí õðüèåóç ôïõ Äáñâßíïõ ðåñß ôçò «ðÜëçò ãéá æùÞ», ç ðáñáðÜíù áíôßëçøç åíäõíáìþèçêå êáé äéáôçñÞèçêå ùò ôéò ìÝñåò ìáò. Óýìöùíá ìå áõôÞí, ï Üíèñùðïò ðñÝðåé íá ðáëÝøåé ãéá íá åðéâëçèåß ôüóï óôç öýóç üóï êáé óôïõò üìïéïýò ôïõ, êáèþò ôåëéêÜ åðéâéþíåé ï ðéï äõíáôüò. Ç õðüèåóç áõôÞ öáßíåôáé ðïëëÝò öïñÝò íá åðáëçèåýåôáé ìÝóá óôçí éóôïñßá ôçò áíèñùðüôçôáò, êáèþò êáôÜ êáéñïýò åìöáíßæïíôáé åîïõóéáóôÝò ìéêñÞò Þ ìåãáëýôåñçò åìâÝëåéáò, ðïõ ïñßæïõí ôçí ðïñåßá ôùí ðñáãìÜôùí ðñïò üöåëüò ôïõò. «Ôï ìåãÜëï øÜñé ôñþåé ôï ìéêñü» ëÝåé áðëÜ ï ëáüò …
Õðáêïýïíôáò óå áõôüí ôï öõóéêü ðñïãñáììáôéóìü, áíáãêáæüìáóôå íá ðáñáäå÷ôïýìå üôé ç áíèñþðéíç êïéíùíßá äçìéïõñãåß áõôüìáôá åîïõóéáóôÝò êáé åîïõóéáæüìåíïõò. Ç Üíéóç êáôáíïìÞ ôçò äýíáìçò õðÜñ÷åé óå êÜèå óýóôçìá ó÷Ýóåùí, îåêéíþíôáò áðü ôï óýóôçìá ôïõ æåõãáñéïý Þ ôçò ïéêïãÝíåéáò êáé êáôáëÞãïíôáò óôï åõñýôåñï ïéêïíïìéêü, ðïëéôéêü, éäåïëïãéêü, èñçóêåõôéêü ê.ëð. õðåñóýóôçìá ôçò áíèñþðéíçò êïéíùíßáò.
ÁëÞèåéá Þ ôåñÜóôéá ðëÜíç;
Ðüóï ðñáãìáôéêÞ åßíáé üìùò ìéá ôÝôïéá áíôßëçøç üôáí áíáöåñüìáóôå óå áíèñþðïõò ðïõ Ý÷ïõí ôç äõíáôüôçôá íá äéá÷åéñßæïíôáé êáôÜ âïýëçóç ôçí åëåõèåñßá ôïõò êáé ü÷é óå øÜñéá ðïõ õðïôÜóóïíôáé óôï öõóéêü ðñïãñáììáôéóìü; ÕðÜñ÷ïõí a priori ìåãÜëïé êáé ìéêñïß Üíèñùðïé Þ åßíáé ç äéêÞ ìáò ìáôéÜ ùò êïéíùíßá, ðïõ Ý÷åé åèéóôåß íá âëÝðåé åîïõóéáóôÝò êáé åîïõóéáæüìåíïõò, èýôåò êáé èýìáôá; Áí äå÷ôïýìå áõôü ôï äéá÷ùñéóìü, ôüôå óõíáéíïýìå ãéá ðÜíôá óôïí ðñïãñáììáôéóìü ôçò ãñáììéêÞò ó÷Ýóçò «ôï ìåãÜëï øÜñé ôñþåé ôï ìéêñü» ìå ôçí åëðßäá íá ãåííçèïýìå Þ íá ãßíïõìå ìåãÜëá øÜñéá. ¼ìùò óôï âÜèïò ôçò ðñïïðôéêÞò ìáò, ôï üôé Ý÷ïõìå ìÜèåé íá ÷ùñßæïõìå ôïõò áíèñþðïõò óå «ìéêñÜ êáé ìåãÜëá øÜñéá» åßíáé ðñïâëçìáôéêü áðü ìüíï ôïõ. Äåí Ý÷åé äéáöïñÜ áí åßóáé äõíáôüò Þ áäýíáôïò. Ôï óçìáíôéêü åßíáé üôé êáé óôéò äýï ðåñéðôþóåéò åßóáé ìéóüò, øåýôéêïò, åëëéðÞò .... Êáé ìéóüò óçìáßíåé ïýôùò Þ Üëëùò áäýíáôïò, áöïý åê÷ùñåßò ôéò ìéóÝò óïõ áíèñþðéíåò éäéüôçôåò óôïí Üëëïí ðïõ èåùñåßò äõíáôü. Êáô’ åðÝêôáóç èá âëÝðåéò êáé ôïí Üëëïí óáí ìéóü êáé óôçí êáëýôåñç ðåñßðôùóç ßóùò íïìßóåéò üôé âñÞêåò Ýíá Ýôåñïí Þìéóõ. Ãéáôß ïëüêëçñï Üíèñùðï äåí ðñüêåéôáé íá âñåéò, Þ, êáëýôåñá, äåí ðñüêåéôáé íá äåéò, êáèþò ç ìáôéÜ óïõ Ý÷åé åèéóôåß íá âëÝðåé ìéóÜ, áíôßèåôá.
Ôï ÷ôßóéìï ôùí ñüëùí
Áõôü ðïõ ìáò óõìâáßíåé ùò êïéíùíßá äçëáäÞ ï äéá÷ùñéóìüò ôùí áíèñþðùí óå äõíáôïýò êáé áäýíáìïõò îåêéíÜåé ìÝóá óôçí ïéêïãÝíåéá, ðïõ áðïôåëåß ôï êýôôáñï ôçò êïéíùíßáò. Áðëü ðáñÜäåéãìá áõôïý ôïõ äéá÷ùñéóìïý åßíáé ìéá ìçôÝñá ðïõ óõãêñßíïíôáò ôá äýï ðáéäéÜ ôçò ëÝåé ð. ÷. «ï ìéêñüò äåí Ý÷åé ðñüâëçìá, ç ìåãÜëç üìùò åßíáé ðïëý åõáßóèçôç...». ÁìÝóùò áìÝóùò ïé Üíèñùðïé ÷ùñßæïíôáé óå ìéêñïýò êáé ìåãÜëïõò, óå ðñïâëçìáôéêïýò êáé ìç, óå åõáßóèçôïõò êáé áíáßóèçôïõò, ê.ëð. Óå áõôü ôï ïéêïãåíåéáêü óýóôçìá ï «ìéêñüò» Ý÷åé ðåñéóóüôåñåò ðéèáíüôçôåò íá åîïõóéÜæåé ìÝóá áðü ôç äýíáìç ðïõ ôïõ ðáñá÷þñçóå ç ìáôéÜ ôçò ìçôÝñáò ôïõ, Ý÷åé ðåñéóóüôåñåò ðéèáíüôçôåò íá áíáðôýîåé åîïõóßá óôç âÜóç åíüò «íáñêéóóåõüìåíïõ åãþ», íá ãßíåé äçëáäÞ Ýíáò êáëëéôÝ÷íçò, ðïëéôéêüò, åðé÷åéñçìáôßáò, åíþ ç «ìåãÜëç» ìðïñåß íá åîïõóéÜæåé ôï ðåñéâÜëëïí ôçò ìÝóù ôçò áäõíáìßáò ôçò, ðïõ ôçò ðáñá÷þñçóå åðßóçò ç ìáôéÜ ôçò ìçôÝñáò ôçò, áíáðôýóóïíôáò øõ÷ïóùìáôéêÜ, øõ÷áíáãêáóìïýò, ðñïâëÞìáôá õãåßáò ê.ëð. Ç åîïõóßá ôçò áäõíáìßáò åßíáé áðü ôéò ðéï áöáíåßò êáé ðéï ìðëåãìÝíåò ìïñöÝò åîïõóßáò êáé åìöáíßæåôáé ôáõôü÷ñïíá ìå ôçí åîïõóßá ôçò äýíáìçò.
Åßíáé áëÞèåéá ðùò ï êáèÝíáò áðü ìáò åðéäéþêåé ëßãï Þ ðïëý íá êõñéáñ÷åß óôï ïéêïãåíåéáêü, åñãáóéáêü, êïéíùíéêü ðåñéâÜëëïí ôïõ. Ùóôüóï õðÜñ÷ïõí êáé áõôïß ðïõ åîïõóéïäïôïýíôáé áðü åìÜò ôïõò ßäéïõò ðñïêåéìÝíïõ íá ïñßóïõí ôá ðñÜãìáôá óå åõñýôåñç êëßìáêá, üðùò óå ðïëéôéêü, ïéêïíïìéêü, éäåïëïãéêü, êáëëéôå÷íéêü, èñçóêåõôéêü, åðéóôçìïíéêü Þ Üëëï åðßðåäï. ¸÷åé åíäéáöÝñïí ëïéðüí íá åîåôÜóïõìå ôï ðñïößë ôùí áôüìùí ðïõ áóêïýí åîïõóßá.
ÌïíôÝëá åîïõóßáò
Óå áõôü ôï óçìåßï ðñÝðåé íá êÜíïõìå Ýíáí áêüìá äéá÷ùñéóìü áíÜìåóá óôç íáñêéóóéóôéêÞ – áõôéóôéêÞ åîïõóßá êáé ôç óõóôçìéêÞ åîïõóßá Þ áëëéþò ôçí ðñáãìáôéêÞ çãåóßá.
Óôç ðåñßðôùóç ôçò áõôéóôéêÞò åîïõóßáò, ôï Üôïìï åðéæçôÜ ôçí åîïõóßá óáí áõôïóêïðü, ðñïêåéìÝíïõ íá ðñïóäéïñßóåé ìÝóá áðü áõôÞí ôçí ôáõôüôçôÜ ôïõ êáé íá áíáðëçñþóåé ôï íáñêéóóéóôéêü ÝëëåéììÜ ôïõ. Óõ÷íÜ åðéëÝãåé Ýíá åðÜããåëìá ðïõ áóêåß åîïõóßá, üðùò êáëëéôÝ÷íçò, ðïëéôéêüò, äçìïóéïãñÜöïò, åðé÷åéñçìáôßáò ê.ëð. ãéá íá åßíáé ðÜíôïôå óôï åðßêåíôñï ôçò ðñïóï÷Þò. ÅîùôåñéêÜ, áõôü ôï Üôïìï ðáñïõóéÜæåôáé áøåãÜäéáóôï, ëáìðåñü, ìå áõôïðåðïßèçóç. Ùóôüóï, êÜôù áðü áõôü ôï ðáíôïäýíáìï ðñïóùðåßï, êñýâåôáé ìéá åõÜëùôç êáé åýèñáõóôç áõôüåéêüíá, ðïõ êéíäõíåýåé íá êáôáññåýóåé áíÜ ðÜóá óôéãìÞ. Ãé’ áõôü åðéëÝãåé íá ôáõôßæåôáé ìå ôïí åðáããåëìáôéêü ôïõ ñüëï êáé íá ìðåñäåýåé áõôü ôï åîïõóéáóôéêü ðñïóùðåßï ìå ôï áõèåíôéêü ôïõ ðñüóùðï. Ôï ñüëï áõôüí ôïí ìáèáßíåé êáôáñ÷Þí ìÝóá óôçí ðáôñéêÞ ôïõ ïéêïãÝíåéá. Ï íáñêéóóéóôéêüò çãÝôçò Ý÷åé âéþóåé ùò ðáéäß ôçí «ôñáìðÜëá» åîïõóéáóôÞ – åîïõóéáæüìåíïõ óôç ó÷Ýóç ôùí ãïíéþí ôïõ. Êáé öáßíåôáé êÜðïéá óôéãìÞ íá Ýäùóå üñêï éåñü, áõôüò íá ãßíåé ôï ìåãÜëï øÜñé. Ï äñüìïò ôçò åîïõóßáò êáé ü÷é ôçò åìðéóôïóýíçò åßíáé ï ôñüðïò ðïõ åðéëÝãåé ï åîïõóéáóôÞò íá ó÷åôéóôåß ìå ôïõò ãýñù ôïõ. Ãé’ áõôü êáé óõíÞèùò ó÷åôßæåôáé ìå êÜðïéïí áäýíáìï ðïõ áíáæçôÜ êÜðïéïí äõíáôüôåñï íá ôïí óôçñßæåé. ¶ëëç ðåñßðôùóç åßíáé íá Ý÷åé ìåãáëþóåé óå ìéá áðïññéðôéêÞ ïéêïãÝíåéá, üðïõ ï ìüíïò ôñüðïò ãéá íá ðñïóåëêýóåé ôï åíäéáöÝñïí Þôáí íá áíáðôýîåé êÜðïéï îå÷ùñéóôü ôáëÝíôï êáé Ýôóé íá ãßíåé óçìáíôéêüò óôá ìÜôéá ôïõò. Ï åîïõóéáóôÞò äå íïåßôáé ÷ùñßò áíôéêåßìåíï åîïõóßáò, ÷ùñßò áíèñþðïõò íá åîïõóéÜæåé .
O íáñêéóóéóìüò åßíáé êïéíü ÷áñáêôçñéóôéêü ôüóï óôá ðñüóùðá åîïõóßáò, üóï êáé óôïõò áíþíõìïõò áíèñþðïõò, êáèþò üëïé áíåîáéñÝôùò åðéèõìïýí íá êåñäßæïõí ôçí áðïäï÷Þ êáé ôï èáõìáóìü, ÷ùñßò íá åßíáé ðáèïëïãéêÝò íáñêéóóéóôéêÝò ðñïóùðéêüôçôåò. Ôï íá èåò íá ðåôõ÷áßíåéò Ýíá óôü÷ï óïõ åßíáé ëåéôïõñãéêüò, õãéÞò íáñêéóóéóìüò. Ôï íá óõññéêíþíåóáé üìùò êÜèå öïñÜ ðïõ âñßóêåóáé ÷ùñßò áêñïáôÞñéï, ôï íá ðñÝðåé íá åðéâëçèåßò ãéáôß áëëéþò êéíäõíåýåéò íá åîáöáíéóôåßò êáèþò äåí Ý÷åéò ìÜèåé íá õðÜñ÷åéò óå éóüôéìç ó÷Ýóç, áõôü åßíáé äåßãìá ðáèïëïãßáò.
Óôç äåýôåñç ðåñßðôùóç ôçò óõóôçìéêÞò åîïõóßáò, ôï Üôïìï åßíáé äçìéïõñãüò êáé äçìéïýñãçìá ôçò åðï÷Þò ôïõ. Áíáäýåôáé ìÝóá áðü ôïõò êüëðïõò ôçò êïéíùíßáò ãéá íá åêöñÜóåé óõëëïãéêÜ ïñÜìáôá, ðñïÜãåé ôçí áëëáãÞ, îåâïëåýåé ôçí êáèéåñùìÝíç ôÜîç ðñáãìÜôùí. Ìå äõï ëüãéá åìðíÝåé, ãïçôåýåé êáé ïäçãåß ôçí êïéíùíßá óå áíþôåñï óôÜäéï áíÜðôõîçò. Ç åîïõóßá ôùí áôüìùí áõôþí ôïõò ðáñá÷ùñåßôáé áðü ôïõò Üëëïõò, ùò Ýíäåéîç áíáãíþñéóçò ôçò óçìáíôéêüôçôáò ôïõ Ýñãïõ ôïõò. Ôüôå ðáýïõìå íá ìéëÜìå ãéá åîïõóéáóôÝò êáé ìéëÜìå ãéá äçìéïõñãïýò, çãÝôåò, ïäçãïýò. Ï óõóôçìéêüò çãÝôçò áöïõãêñÜæåôáé ôéò óõëëïãéêÝò áíÜãêåò, óõíôïíßæåôáé ìå ôï óõëëïãéêü óõìöÝñïí, äéáâëÝðåé ôá åìðüäéá óôçí õëïðïßçóç ôïõ ïñÜìáôïò êáé éóïññïðåß ìåôáîý ïñÜìáôïò êáé ðñáãìáôéêüôçôáò.
Ï ñüëïò ôïõ óõóôçìéêïý çãÝôç áíôéóôïé÷åß óå Ýíáí Üíèñùðï ðïõ êáôÜ âÜóç öñïíôßæåé ðïëý ôïõò Üëëïõò. Óôç ðáôñéêÞ ôïõ ïéêïãÝíåéá áíáëÜìâáíå ñüëïõò ðïõ äåí ôïõ áíáëïãïýóáí (üðùò ôï ñüëï ôïõ ðáéäéïý – ãïíÝáò, üôáí ïé ãïíåßò äåí áóêïýóáí åðáñêþò ôï ãïíåúêü ôïõò ñüëï ) ñüëïõò ìå ìåãáëýôåñåò åõèýíåò êáé öñïíôßäåò áðü áõôÝò ðïõ ôïõ áíôéóôïé÷ïýóáí. ÌÝóá áðü ôïõò ñüëïõò áõôïýò, ðïõ üëïé Ý÷ïõí êïéíü ãíþñéóìá ôç äýíáìç, ôï Üôïìï áíôëïýóå éêáíïðïßçóç, áðïêôïýóå áõôïåêôßìçóç, ãéíüôáí óçìáíôéêüò óôá ìÜôéá ôùí Üëëùí…. ÁðïôÝëåóìá åßíáé ùò åíÞëéêïò íá áíôÝ÷åé ðïëëÝò åõèýíåò, ãéáôß çãåóßá ãéá ôï óõóôçìéêü çãÝôç óçìáßíåé ðÜíù áð’ üëá åõèýíç.
ÓõìðåñáóìáôéêÜ, èá ëÝãáìå ðùò üôáí ï çãÝôçò äåí Ý÷åé óôü÷ï íá åðéâÜëëåé ôç äéêÞ ôïõ Üðïøç óôïí êüóìï éêáíïðïéþíôáò ìå áõôüí ôïí ôñüðï ôç íáñêéóóéóôéêÞ áíÜãêç ôïõ ãéá õðåñï÷Þ, áëëÜ íá åêöñÜóåé ìÝóá áðü ôï Ýñãï ôïõ óõëëïãéêÝò áíÜãêåò êáé åðéèõìßåò, ôüôå ç åîïõóßá ìåôïõóéþíåôáé. Ç åîïõóßá õðÜñ÷åé ðëÝïí ü÷é ãéá ôï "åãþ", áëëÜ ãéá ôï "åìåßò". ãéáôß ðÜíù áð’ üëá ï óõóôçìéêüò çãÝôçò, õðçñåôåß. ¼ðùò äéäÜóêåé êáé ç Åêêëçóßá ìáò «Áõôüò ðïõ èÝëåé íá åßíáé ðñþôïò, ïöåßëåé íá åßíáé «ðÜíôùí äïýëïò».
|
|
 |
