DIODOS.info
Όνομα Χρήστη:

Κωδικός:


Lost Password?

Register now!
 

 

 

 

 

ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΜΟΣ

ΥΠΕΡΜΕΤΡΗ ΑΓΑΠΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ

 


Του Σταύρου Χαραλαμπίδη

Επιστημ.Διευθυντή του Ινστιτούτου Γνωσιακής Αναλυτικής Ψυχοθεραπείας

Λέκτορα Ψυχοπαθολογίας Πανεπ.Ουαλλίας (Ελληνοβρετανικό Κολλέγιο)

                                 

 

«Είμαι η Μαρία 34 ετών και συζώ εδώ και ένα χρόνο με τον Γιώργο 37 ετών. Ο Γιώργος αρχικά ήταν πολύ γοητευτικός για μένα. Ήθελε να είναι ξεχωριστός. Ψώνιζε από ειδικά μαγαζιά, ήθελε να ανήκει σε παρέες που όλοι ήταν ιδιαίτεροι. Πρόσεχε πολύ την εμφάνιση του και ήθελε όλοι να τον θαυμάζουν. Μέσα από τη συνύπαρξή μας, πολλές φορές, ένιωθα κι εγώ την αίσθηση μεγαλείου που μου μετέδιδε. Τώρα τελευταία όμως νιώθω ότι όταν δεν τον θαυμάζω εκείνος πέφτει ψυχολογικά και πολλές φορές μου φέρεται εκδικητικά. Αναρωτιέμαι, λοιπόν, σχετίζεται αυτό με την προσωπικότητα του ή περισσότερο με τη σχέση  μας?»

Στο παραπάνω κείμενο μας δίνεται μια από τις κλασικές περιπτώσεις προφίλ προσωπικότητας που εντάσσεται στις λεγόμενες ναρκισσιστικές. Ο όρος προέρχεται από το μύθο του Νάρκισσου, ο οποίος θαύμαζε τόσο πολύ το είδωλο του εαυτού του που δημιουργείτο στο νερό της λίμνης όπου κοιταζόταν κάθε μέρα, ώστε τελικά βούτηξε στην λίμνη για να έρθει πιο  κοντά στην ωραιότητα του ειδώλου και τελικά πνίγηκε.

 Ας δούμε όμως πως ο «πνιγμός» αυτών των προσωπικοτήτων μετουσιώνεται στην απλή καθημερινότητα.

 

Το προφιλ.

 

Τα άτομα αυτά, λοιπόν, παρουσιάζουν ένα βαθύ, υπέρμετρο, μεγαλειώδες αίσθημα σπουδαιότητας για τον εαυτό. Συχνά υποτιμούν την σπουδαιότητα των επιτευγμάτων άλλων ανθρώπων και υπερεκτιμούν την σπουδαιότητα των δικών τους πράξεων. Εκνευρίζονται όταν άλλοι αποδεικνύονται ομορφότεροι, εξυπνότεροι, ικανότεροι απ’ τους ίδιους. Κλασικό τεστ για να υποψιαστούμε συγκεκαλυμμένο ναρκισσισμό σε ένα άτομο είναι να το ρωτήσουμε αν θυμάται την τελευταία φορά που θεώρησε ότι υπολειπόταν κάποιου άλλου σε σπουδαιότητα...Πιστεύουν ότι είναι άνθρωποι πολύ ξεχωριστοί και μοναδικοί, κι έχουν μεγάλη σιγουριά σε ότι και αν κάνουν ή σκέφτονται. Για αυτόν το λόγο θα δούμε ότι διεισδύουν σε λόμπι ή κοινωνικές κάστες που σημείο αναφοράς τους έχουν την ιδιαιτερότητα των μελών τους. Συνήθως αυτά τα λόμπι σχετίζονται με επίδειξη πλούτου, δύναμης επιρροής και αναλώνονται πολύ με την έννοια της εικόνας. Έξω από αυτά τα λόμπι αισθάνονται σαν το ψάρι έξω από το νερό του και για αυτό υπομένουν τα πάντα για να συνεχίσουν να ανήκουν εκεί, αφού θεωρούν ότι η ομάδα είναι το μέσον που τους βοηθά να εισπράξουν το θαυμασμό που τόσο έχουν ανάγκη. Χαρακτηρίζονται από αδυναμία ή ολοκληρωτική απώλεια ικανότητας ενσυναίσθησης, δηλαδή, της ικανότητας του ανθρώπου να μπορεί να μπαίνει στην θέση του αλλού και να αντιλαμβάνεται το πρόβλημα που βιώνει, κυρίως, σε σχέση με τη διαχείριση συναισθημάτων. Η έλλειψη αυτή τα κάνει να μιλούν συνεχεία για τα προβλήματα τους και να αδιαφορούν για τα προβλήματα των άλλων.

Πολλές φορές χαρακτηρίζονται στις διαπροσωπικές τους σχέσεις ως αδιάφοροι, ψυχροί, ασυναισθηματικοί, εγωιστές...Οι ναρκισσιστές είναι άνθρωποι  που διακρίνονται από μια εμμονή σε σχέση με την επιζήτηση θαυμασμού από τους άλλους. Η γλώσσα του σώματος τους είναι ενδεικτική, ειδικά όταν λαμβάνουν κομπλιμέντα, ακόμα κι όταν γνωρίζουν ότι είναι ψευδή αυτά τα σχόλια. Είναι χαρακτηριστικό ότι γύρω τους μαζεύουν άτομα που μέσω της κολακείας προς τον ναρκισσιστή τον κρατούν εξαρτημένο με αντάλλαγμα ένα κομπλιμέντο! Όταν  δεν καταφέρνουν να πάρουν αυτόν τον έπαινο τότε η αυτοεκτίμηση τους θρυμματίζεται εύκολα και γρήγορα και μετατρέπεται σε οργή, εκδικητικότητα και άκρατο θυμό προς τους γύρω τους αλλά και προς τον εαυτό τους.

Όσον αφορά στην κριτική των άλλων κάποιες φορές παρουσιάζονται άτρωτοι και αδιαπέραστοι έως και αδιάφοροι, ενώ άλλες είναι ιδιαίτερα εύθραυστοι  και τρωτοί. Αυτή η σημαντική διπολική εικόνα του εαυτού οδηγεί σε σύγχυση ειδικά το σύντροφο του ναρκισσιστικού ατόμου, γιατί παρατηρεί έντονη διακύμανση και υποπτεύεται κάποια προσποίηση του συντρόφου του σχετικά με την  πραγματική εικόνα. Όμως η όλη διαδικασία δεν σχετίζεται με διάθεση εξαπάτησης του συντρόφου αλλά κυρίως με προβληματική αίσθηση του εαυτού.

Η ναρκισσιστική διάθεση δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι τίποτα δεν μπορεί να τραυματίσει αυτούς τους ανθρώπους. Χρησιμοποιούν, δηλαδή, την αίσθηση παντοδυναμίας για να ξεφύγουν από δύσκολες καταστάσεις που πάντα το φταίξιμο είναι των άλλων. Φυσικά είναι ένα σενάριο πλαστό που η έλλειψη ρεαλισμού είναι έκδηλη και για αυτό ορίζεται και ως παθολογική  συμπεριφορά. Εκφράσεις του τύπου «εγώ τα καταφέρνω πάντα» «τίποτα δεν μπορεί να με αγγίξει» «είμαι αυτός που ορίζει την ζωή του» είναι κλασικές ναρκισσιστικές εκφράσεις .

Σε επαγγελματικό επίπεδο τα άτομα αυτά καλοβλέπουν τις θέσεις εξουσίας και οπωσδήποτε θέσεις απ’ τις οποίες θα «φαίνονται» συνεχώς. Οι θέσεις χαμηλού κύρους δεν τα απασχολούν και πολλές φορές μπορεί να χρησιμοποιήσουν αθέμιτα μέσα για να ανέλθουν στην επαγγελματική ιεραρχία. Άλλοτε πάλι διαλέγουν τα  καλλιτεχνικά επαγγέλματα και κυρίως την υποκριτική τέχνη και το τραγούδι. Οι θεατές δεν είναι τότε για τον νάρκισσο μέτοχοι της καλλιτεχνικής κουλτούρας αλλά περισσότερο θαυμαστές των ιδιαίτερων προσόντων του. Επίσης, η δημοσιογραφία και η πολιτική προσελκύει τέτοια άτομα. Βέβαια δεν σημαίνει ότι όσοι διαλέγουν κάποια από τα προηγούμενα επαγγέλματα είναι και ναρκισσιστικές προσωπικότητες.

 

Η επιλογή του συντρόφου

 

Συνήθως οι ναρκισσιστικές προσωπικότητες έχουν πολλαπλές ερωτικές σχέσεις ή πολύ γρήγορα μεταπηδούν από τη μια σχέση στην άλλη. Οι σύντροφοί τους είναι υψηλού κοινωνικού κύρους και πολλές φορές ιδιαίτερα προκλητικοί στην συμπεριφορά τους και τις απόψεις τους. Δεν αποκλείεται επίσης οι σύντροφοί τους να είναι και αυτοί ναρκισσιστικά άτομα. Στην αρχή της σχέσης θα είναι όλα ιδανικά, ο ένας θα μεταδίδει στον άλλον την αίσθηση σημαντικότητας  και κυρίως το πόσο σημαντικό είναι δυο τόσο σπουδαία άτομα να μπορούν να είναι μαζί. Σύντομα όμως η σχέση παίρνει άλλη μορφή. Καταλήγει να είναι ανταγωνιστική αφού ανταγωνίζονται ποιος θα είναι ο σπουδαιότερος από τους δυο.

                                          

Τα αίτια του ναρκισσισμού

 

Η άποψη της επιστήμης λέει ότι η  γενετική μεταβίβαση δεν φαίνεται να οδηγεί σε αυτή την παθολογία .Περισσότερο γνωρίζουμε ότι σχετίζεται με την παιδική ηλικία, όπου η συναισθηματική τους ανάγκη, να αναγνωρίσει η γονική φιγούρα τον εσωτερικό τους κόσμο ματαιώθηκε. Αυτή η ματαίωση οδήγησε σε αισθήματα μειονεξίας και στην ενήλικη ζωή το άτομο προσπαθεί ανώριμα να υπεραναπληρώσει αυτό το κενό με την ναρκισσιστική διακήρυξη του εαυτού.

Τα άτομα με προσωπικότητα ναρκισσιστική δεν είναι επικίνδυνα. Ούτε σημαίνει ότι οποιοσδήποτε διαθέτει ναρκισσιστικά στοιχεία χρήζει ψυχολογικής βοηθείας .Υπό συνθήκες όμως ιδιαίτερα στρεσσογόνες είναι δυνατόν αυτά τα άτομα να αναπτύξουν ψυχική διαταραχή με αποτέλεσμα να γίνουν ιδιαίτερα δυσλειτουργικά στην καθημερινότητα τους.Οι έρευνες δείχνουν ότι η θεραπεία εκλογής για τέτοια άτομα είναι η σύνθεση γνωσιακής αναλυτικής θεραπείας για τουλάχιστο ένα χρόνο. Επίσης είναι απαραίτητη η συμμετοχή σε ομαδική θεραπεία ώστε να μάθει να διαπραγματεύεται την αίσθηση του εαυτού σε σχέση με την διαπροσωπική επικοινωνία με έναν πιο λειτουργικό τρόπο, ενώ δεν είναι απαραίτητη η χρήση φαρμακοθεραπείας. Στατιστικά,η διαταραχή αυτή δεν υπερβαίνει το 1% επί του γενικού συνόλου του πληθυσμού.

Η σχέση μ’ αυτά τα άτομα είναι δύσκολη και ανυπόφορη. Ενώ αρχικά υπάρχει ενθουσιασμός, στη συνεχεία ο σύντροφος του ναρκισσιστικού ατόμου ματαιώνεται. Δηλαδή, επειδή δεν ικανοποιούνται οι βαθύτερες συναισθηματικές ανάγκες του, βιώνει ο ίδιος ότι βίωσε  το ναρκισσιστικό άτομο στην παιδική του ηλικία .Αυτό πολλές φορές δεν γίνεται με γνώση του ναρκισσιστικού ατόμου αλλά με ασυνείδητο τρόπο και για αυτό είναι δύσκολο να έχει το ίδιο το άτομο επίγνωση της κατάστασής του.

Σε μια κοινωνία που το υλιστικό πρότυπο και η ιδεολογία του φαίνεσθε έχει εγκαθιδρυθεί στην κοινωνική συνείδηση των ανθρώπων ως μέσο αυτοπροσδιορισμού τους, δεν είναι καθόλου περίεργο που άτομα με ναρκισσιστικά στοιχεία επιβιώνουν πολύ καλά. Πολλές φορές οι επιχειρήσεις επιλέγουν τέτοια άτομα σε θέσεις κλειδιά,  ώστε να εκμεταλλευθούν τον επιδέξιο τρόπο που προβάλλουν τον εαυτό τους και την ιδιαιτερότητά τους, δίνοντας προς τα έξω το μήνυμα ότι και η εταιρία που εκπροσωπούν είναι ιδιαίτερη και χαρισματική.

 

 



 
Powered by © e4U e4u.gr 1997-2008