DIODOS.info
Όνομα Χρήστη:

Κωδικός:


Lost Password?

Register now!
 

 

 

 

 

Ο Σωματικός Χάρτης

 

 

 

 

 

Ο Σωματικός Χάρτης είναι ένα διαγνωστικό εργαλείο μεγάλης ακρίβειας, που έχει αναπτυχθεί σαν κομμάτι της μεθόδου εκείνης σωματικής ψυχοθεραπείας που ονομάζουμε «Σωματοδυναμική Ανάλυση» (Bodynamic Analysis). Πρόκειται για ένα περιεκτικό οπτικό σχήμα αποτύπωσης και ανάλυσης των ψυχολογικών πληροφοριών που είναι καταγραμμένες στο μυϊκό μας σύστημα.

Η ικανότητα που μας δίνει ο Σωματικός Χάρτης στο να μπορέσουν να μετρηθούν οι αποκρίσεις των μυών και να προσεγγίσουμε τις ιστορικές πληροφορίες που εμπεριέχουν, επιτρέπει στην αναπτυξιακή ανάλυση που γίνεται με βάση τις ψυχολογικές δομές του χαρακτήρα να είναι πιο συγκεκριμένη και λιγότερο αφηρημένη. Με την ευκαιρία αυτή, μέσα από τούτο το άρθρο θα παρουσιάσουμε, επίσης, δέκα "Λειτουργίες του Εγώ" [Εgo Functions] [όπως για παράδειγμα γείωση και επαλήθευση πραγματικότητας, κεντράρισμα, γνωστική ικανότητα, αυτoέκφραση κτλ) που χρησιμοποιούνται για την καλύτερη κατανόηση του πώς λειτουργούν οι άνθρωποι. 0 Σωμαχικός Χάρτης μπορεί επίσης να μας δώσει πληροφορίες για την παρουσία ή απουσία των ικανοτήτων που αντιστοιχούν σε αυτές τις λειτουργίες του Εγώ.

Η εξέλιξη της κινησιολογικής ανάπτυξης

Βασικός παράγοντας στον τρόπο που η Σωματοδυναμική Ανάλυση μελετά την ανθρώπινη συμπεριφορά είναι η παραδοχή που κάνει για τα κύριο κίνητρο της ανθρώπινης ανάπτυξης. Έχοντας παρατηρήσει ότι κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης του ένα παιδί διαθέτει τεράστια πασά πόρων για την ζωή, τίθεται ως αξίωμα ότι το βασικό κίνητρο εκφράζεται από την έμφυτη επιθυμία του ατόμου να δημιουργήσει πλούσιους, πολύπλοκους και γεμάτους πάθος δεσμούς με τον εαυτό, τους γονείς, τους συνομήλικους, την κοινωνία, τα ζώα, τη φύση, τον έξω κόσμο και τον πνευματικό κόσμο (Stern, Lorentz, Winnecott, Sullivan). Αυτήν την έμφυτη ώθηση για επαφή η Marcher (1992) την αποκάλεσε "αμοιβαίο σύνδεση" ["mutual cοnnection"]. Η αμοιβαία σύνδεση εκφράζεται μέσω των πόρων του σώματος: μέσω του αισθητήριο-κινησιακού συστήματος, μέσω των συναισθημάτων και μέσω των σκέψεων.

Στο νεογέννητο παιδί κυριαρχούν οι αντανακλαστικές κινήσεις καθώς δεν υπάρχει ακόμα α ηθελημένος έλεγχος των μυών. Καθώς μεγαλώνει το παιδί, συγκεκριμένοι μυς αρχίζουν να τίθενται υπό συνειδητό έλεγχο. Οι ικανότητες που αποκτά το μωρό να σηκώνει και να γυρίζει το κεφάλι, να βυζαίνει, να γυρίζει στο πλάι, να σύρεται και να γραπώνει - κάθε ένα από αυτά απαιτεί τον έλεγχο και περισσότερων μυών. Οι ολοένα και πιο πολύπλοκες και επιδέξιες δραστηριότητες του παιδιού - κινητήριες, κοινωνικές, ψυχολογικές, γνωστικές και λεκτικές - εκφράζονται μέσω ταυ αυξανόμενου ελέγχου του κινητήριου συστήματος. Το παιδί μαθαίνει να αγκαλιάζει, όπως επίσης και να σπρώχνει μακριά αυτά που δεν του αρέσουν. Μαθαίνει να χρησιμοποιεί μικρές μυϊκές κινήσεις για να ισορροπεί όταν στέκεται όρθιο ή όταν περπατάει. Το σφίξιμο του χεριού συνεχίζει να αναπτύσσεται μέχρι την ηλικία των έξι ή επχά χρονών όπου η ικανότητα να γράφει το παιδί ολοκληρώνεται,

Η Μarcher και οι συνεργάτες της έθεσαν την εξής ερώτηση; "Σε ποια ηλικία αρχίζει ο κάθε μυς να παίζει ρόλο στην ανάπτυξη;". Με αυτό εννοούμε την ηλικία κατά την οποία ένας συγκεκριμένος μυς τίθεται υπό συνειδητό έλεγχο, όπως αυτό εκδηλώνεται από κάποια συγκεκριμένη αναπτυξιακή κίνηση ή ικανότητα. Αυτή τη γνώση την έχουμε και από την απ ευθείας παρατήρηση των παιδιών αλλά και γενικότερα από μεγάλες έρευνες που έχουν γίνει για την αντιληπτική και κινητική ανάπτυξη κατά την παιδική ηλικία [Αyers,   1979), και


 

κυρίως απ τους Βritta Ηοlle (1976), Μοssige και Seland (1984). Μέσω της λεπτομερούς παρατήρησης κι έρευνας, η Marcher και οι συνεργάτες της συσχέτισαν συγκεκριμένες κινήσεις με συγκεκριμένους μυς. Επίσης εξέτασαν το "ψυχολογικό περιεχόμενο" ["ρsychological content") του κάθε μυός. Αυτό το πέτυχαν ψηλαφίζοντας ή ενεργοποιώντας με κάποιον άλλο τρόπο έναν συγκεκριμένο μυ και παρατηρώντας ποια ψυχολογικά θέματα εκδηλώνονταν. Επί πλέον, παρατήρησαν ποιοι μυς ενεργοποιήθηκαν όταν οι ασθενείς συζητούσαν για συγκεκριμένα θέματα. Εξετάστηκαν αρκετοί ασθενείς με αυτόν τον τρόπο, για νο διαπιστωθεί αν τα θέματα που αντιστοιχούσαν σε κάθε μυ είχαν γενικότερη ισχύ. Έως ότου να εξακριβωθεί η θεωρία, περισσότερο από 1ΟΟΟΟ περιπτώσεις εξετάστηκαν μέσα από τις σημειώσεις τόσο του ασθενή όσο και του θεραπευτή. Αυτή η έρευνα συσχέτισε τον κάθε μυ με το ψυχολογικό θέμα και την ηλικία η οποία ανακλήθηκε. Επίσης συσχέτισε την ευκαμψία ή απόκριση του μυός με τα πρότυπα των ικανοτήτων, με την παραίτηση και με τη διατήρηση παλιάς συμπεριφοράς.

Σαν παράδειγμα του πώς γίνεται η έρευνα, θα περιγράψουμε μια συγκεκριμένη περίπτωση. Κάτω από τις κατάλληλες κλινικές συνθήκες, ζητάμε από τον ασθενή να σπρώξει με το χέρι κόντρα σε μια αντίσταση που του εφαρμόζουμε (χρήση του τρικέφαλου]. Όταν ζητάμε από τα άτομα που έχουν κάνει αυτή την άσκηση να περιγράψουν την εμπειρία τους, ένα μεγάλο μέρος θα περιγράψει σε ποια απόσταση (πόσο κοντά ή μακριά) θέλει να κρατά τους άλλους, πόση ασφάλεια νιώθουν προστατεύοντας τον εαυτό τους και του τι θέλουν και τι δεν θέλουν. Μολονότι η εμπειρία του κάθε ατόμου είναι μοναδική, υπάρχει μια ομοιότητα στο θέμα. Το θέμα εδώ έχει σχέση με την ύπαρξη ορίων και με το να λέμε "ΣΤΟΠ" και "ΟΧΙ". Η κίνηση του σπρωξίματος, με την χρήση του τρικέφαλου, φέρνει στο προσκήνιο και διασαφηνίζει την υποκειμενική (και ιστορική) εμπειρία του κάθε ατόμου στο να λέει "ΟΧΙ" και στο τι του προκαλεί.

Μυϊκή ανταπόκριση και Λειτουργία

Η βασική θεωρία της Σωματοδυναμικής Ανάλυσης αφορά την περίοδο κατά την οποία συγκεκριμένοι μύες μπαίνουν υπό συνειδητό έλεγχο. Παρατηρήθηκε ότι υπάρχει ένα χρονικό διάστημα που είναι κρίσιμο για την δημιουργία της αποτύπωσης. Αυτή η αποτύπωση δεν αφορά μόνο την σωματική δύναμη ή την κινησιακή ικανότητα. Αφορά το ψυχολογικό περιεχόμενο ή ζήτημα που σχετίζεται με τη δραστηριότητα ή λειτουργία του συγκεκριμένου μυ. Συνεπώς ο μυς καταγράφει ή "θυμάται" τι συνέβη στο συναισθηματικό/ψυχολογικό περιβάλλον της περιόδου κατά την οποία τέθηκε υπό συνειδητό έλεγχο.

Η Απόκτηση των Πόρων ή "ικανοτήτων".

Την περίοδο που ένας μυς αρχίζει να τίθεται υπό συνειδητό έλεγχο και να χρησιμοποιείται η ψυχοκινητική του λειτουργία, το παιδί επηρεάζεται πάρα πολύ από τον τρόπο που το περιβάλλον του δέχεται και ανταποκρίνεται στην συγκεκριμένη κίνηση. Η αποτύπωση που θα του γίνει εξαρτάται από την εμπειρία του παιδιού στις αποκρίσεις του περιβάλλοντος στις πράξεις του και στην ανάγκη του για επαφή. Το συμπέρασμά μας είναι ότι όταν ένας μυς τίθεται υπό συνειδητό έλεγχο, θα αναπτυχθεί μια ουδέτερη απόκριση, εάν η εκφραστική του χρήση από το παιδί τύχει της κατάλληλης ομαλής αποδοχής από το περιβάλλον. Σε αυτόν τον εύκαμπτο, ανθεκτικό, "ιδανικό" μυ μπορούμε εύκολα να ανιχνεύσουμε την αρχική του ώθηση, και η κίνησή του ενεργοποιείται εύκολα στις κατάλληλες περιστάσεις. Εκτός αυτού, είναι χαλαρωμένος όταν δεν απαιτείται η κίνησή του ή όταν δεν είναι ενεργοποιημένος. Ανάλογα με την περίσταση έχει την επιλογή αν θα αποκριθεί ή όχι, αν θα δράσει ή όχι. Στην γλώσσα της Σωματοδυναμικής Ανάλυσης, λέμε ότι αυτός ο μυς έχει πόρους ή αλλιώς "ικανότητες".   Η ψυχολογική λειτουργία


 

του Εγώ που εκφράζει είναι ενσωματωμένη στην συνείδηση. Για παράδειγμα, εάν οι μύες που ελέγχουν την σχάση των ποδιών έχουν αρκετές ικανότητες, το υποκειμενικό συναίσθημα είναι όχι τα πόδια μας μπορούν να μας στηρίξουν, όχι μπορούμε να σταθούμε στα πόδια μας. Ταυτόχρονα, οι παρορμήσεις και τα θέματα που σχετίζονται με αυτούς τους μύες είναι εύκολα προσιτές από την συνειδητή σκέψη, δεν είναι δηλαδή ούτε προσυνειδητές ούτε υποσυνείδητες. Με σωματικούς όρους λέμε όχι ένας τέτοιος μυς έχει μια ουδέτερη ελαστικότητα, ή μια ουδέτερη ευαισθησία.

Είναι σημαντικό να διαχωρίσουμε την έννοια της απόκρισης από την έννοια του τόνου. Ο μυϊκός τόνος καθορίζεται από την χρήση, τον τρόπο ζωής ή την εξάσκηση. Ένας μυς μπορεί να είναι δυνατός ή να έχει καλό τόνο αλλά ταυτόχρονα στην ψυχολογική του λειτουργία να έχει χαμηλή απόκριση και να παραιτείται εύκολα. Ενώ πολύ συχνά συνιστούμε στους θεραπευόμενούς μας μας τη γυμναστική σαν έναν τρόπο να αποκτήσουν συναίσθηση του σώματός τους και να εμπεδώσουν νέες ικανότητες, η γυμναστική από μόνη της δεν αλλάζει την απόκριση, αλλάζει μόνο τον μυϊκό τόνο. Για να πετύχουμε μια μόνιμη αλλαγή απόκρισης και μόνιμη αλλαγή συμπεριφοράς, η εμπειρία της χρήσης του μυός πρέπει να συνοδεύεται από λεκτική έκφραση και από συνειδητή κατανόηση των συσχετιζόμενων θεμάτων.

Υποτονική απόκριση

Εάν ένα παιδί αποθαρρύνεται σοβαρά ή επανειλημμένα στα πρώτα στάδια της εποχής που μια συγκεκριμένη ψυχοκινητική δράση τίθεται υπό συνειδητό έλεγχο, τότε μπορεί να αποδυναμωθεί η απόκριση του μυός. Ετούτη η αποδυναμωμένη απόκριση μπορεί επίσης να προκληθεί όταν το παιδί έχει να αντιμετωπίσει μία συντριπτική κατάσταση που ξεπερνά τις ικανότητές του ή εάν ζοριστεί πολύ νωρίς σε αυτή την φάση της ανάπχυξής του, προτού αποκτήσει την δύναμη και την στερεότητα για να μπορεί να αντέξει αυτή την πίεση. Αυτή την τάση την ονομάζουμε υποτονική απόκριση. Ως ενήλικας, το άχομο κυριολεκτικά δεν νιώθει αρκετή παρόρμηση στον μυ και κατά συνέπεια δεν του είναι τόσο διαθέσιμη η ψυχολογική λειτουργία, Η χρήση αυτού του μυός θα συνοδεύεχαι από παραίτηση, νωθρότητα ή μείωση της παρόρμησης. Όταν ενεργοποιείται ένας μυς που έχει υποτονική απόκριση, το άτομο μπορεί να νιώσει κούραση, ή η κίνηση μπορεί να είναι πολύ δύσκολη ή επώδυνη. Το άχομο μπορεί να θέλει να τα παρατήσει γρήγορα ή θα αποσπασθεί εύκολα η προσοχή του προς κάτι άλλο. Ορισμένες φορές μπορεί να εκδηλωθεί απόγνωση, θλίψη ή ανημποριά. Αυτά τα συναισθήματα αντικατοπτρίζουν όσα είχαν πραγμαχοποιηθεί την εποχή χης αποχύπωσης.

Υπερτονική απόκριση

Από την άλλη εάν ένα παιδί δεν αποθαρρύνεται σοβαρά ή δεν αποθαρρύνεται καθόλου στα πρώτα σχάδια, αλλά κάπως αργότερα στην περίοδο της αποτύπωσης, τότε θα έχει ήδη αποκτήσει τον έλεγχο ορισμένων σωματικών και ψυχολογικών ικανοτήτων που σχετίζονται με αυτόν τον μυ και τη δράση του. Έτσι, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, το παιδί πρέπει είτε να συγκρατηθεί, είχε να γίνει άκαμπτο, είτε να διεκδικήσει το δικαίωμα του να εκφράσει τον εαυτό του. Το αποτύπωμα που θα δημιουργηθεί θα είναι διαφορεχικό και το αποκαλούμε υπερτονική απόκριση, Αυτή η υπερτονική απόκριση είναι στην πραγματικότητα αυτό που εννοεί ο κόσμος όταν μιλάει για την σωμαχική θωράκιση, μια έννοια που δημιούργησε ο Reich και που σήμερα αναγνωρίζεται από τους περισσότερους ψυχοθεραπευτές. Στο ενήλικο άτομο, η παρόρμηση στον υπερτονικό μυ τείνει να είναι συγκρατημένη ή έντονα ακινητοποιημένη, ή καταναγκαστικά και επαναλαμβανόμενα κινητοποιημένη. Όχαν ενεργοποιείται ένας υπερτονικός μυς, το άτομο μπορεί να νιώσει έλεγχο, σκληρότητα, ένταση και ακαμψία ή υπερβολή. Όταν το άτομο διαθέτει μεγάλο βαθμό υπερβολικού ελέγχου, νιώθει αποκομμένο από την ενέργεια του και από


 

τους άλλους ανθρώπους. Επίσης του λείπει η ελαστικότητα και η ανθεκτικότητα.. Με δύο λόγια χάνει την ευελιξία του.

Αυτό που είναι ενδιαφέρον είναι ότι σε μια κοινωνία γεμάτη στρες όπως είναι η δική μας, συνήθως χρειάζεται ένας βαθμός υπερτονικής απόκρισης σε ορισμένους οριακούς μυς και σε μυς που ελέγχουν την κορμοστασιά, ώστε να μπορούμε να αντέξουμε τις εντάσεις από τον έξω κόσμο. Το άτομο που δεν διαθέτει αυτόν τον προστατευτικό μηχανισμό διατρέχει τον κίνδυνο να κατατροπωθεί.

Περιτονία και τένοντες

Η Σωματοδυναμική Ανάλυση διαπιστώνει ότι η ψυχολογική αποτύπωση ισχύει και για άλλους ιστούς του σώματος. Πιστεύουμε ότι το μεγαλύτερο μέρος, αν όχι όλο, των μαλακών ιστών μπορεί να έχει ουδέτερη, υποτονική ή υπερτονική δυναμική απόκριση. Συγκεκριμένα, στον Σωματικό Χάρτη καταγράφουμε και τις αποκρίσεις της περιτονίας ορισμένων τενόντων. Η περιτονία είναι ένα σύστημα ινών που περιβάλλει σχεδόν όλους τους μαλακούς ιστούς του σώματος (όργανα, μύες κτλ). Ο σκοπός της είναι να περιβάλλει, να συγκρατεί, να συνδέει και να υποστηρίζει. Δοκιμάζουμε την περιτονία με τον ίδιο τρόπο που δοκιμάζουμε τους μυς, από διαφορετικά όμως σημεία. Συχνά καλούμαστε να διαχωρίσουμε ανάμεσα στο μυϊκό ιστό και την περιτονία αφού είναι αλληλένδετα Από ψυχολογικής άποψης, η περιτονία είναι πιο πρωτόγονη δομή, λιγότερο διαφοροποιημένη απ' ότι το κεντρικό μυϊκό σύστημα, και λειτουργεί σε συνδυασμό περισσότερο με το αυτόνομο σύστημα παρά με το κεντρικό. Έτσι ο ρόλος της είναι πιο κυρίαρχος στα πολύ πρώιμα στάδια της ζωής, προτού αρχίσει να αναπτύσσεται το κεντρικό σύστημα. Επίσης παίζει μεγαλύτερο ρόλο στις περιπτώσεις τραυματικού σοκ, όπου κι εκεί το κεντρικό σύστημα έχει κατατροπωθεί από το αυτόνομο. Για παράδειγμα, εξετάζουμε ορισμένα σημεία της περιτονίας για να ανιχνεύσουμε την ύπαρξη θεμάτων που εκκρεμούν από την περίοδο της γέννησης.

Ο Σωματικός Χάρτης

Καθώς εξερευνούσαν αυτό το πλούσιο ιστορικό υλικό που είναι αποθηκευμένο στο σώμα, η Marcher και οι συνεργάτες της χρειάστηκαν, ένα σχήμα τυποποίησης για να καταγράφουν τις μυϊκές αποκρίσεις, καθώς κι ένα πλαίσιο αναφοράς, ένα σύστημα ψυχοθεραπείας που θα ενίσχυε τα συμπεράσματα τους, τις γνώσεις τους και τις ικανότητές τους.

Η λύση για το τυποποιημένο σχήμα είναι το "Bodymap", ο Σωματικός Χάρτης. Ο Σωματικός Χάρτης είναι μια καταγραφή που γίνεται για κάθε πελάτη ξεχωριστά. Είναι μια οπτική καταγραφή της ελαστικότητας κι απόκρισης του κάθε μυός. Όπως φαίνεται στο Σχήμα 1, κάθε σημάδι αντιπροσωπεύει έναν συγκεκριμένο μυ ή μυϊκό τμήμα. Η απόκριση του κάθε μυός καταγράφεται πάνω στον Σωματικό Χάρτη, ο οποίος είναι μια σχηματική παράσταση του ανθρώπινου σώματος. Η διαφορές στην απόκριση καταγράφονται με διαφορετικά χρώματα (βλ. συνέχεια). Επίσης καταγράφονται αρκετοί σύνδεσμοι και σημεία της περιτονίας.

Πώς δημιουργείται ένας Σωματικός Χάρτης.

Για να γίνει η καταγραφή, ο θεραπευόμενος ξαπλώνει ντυμένος σε ένα στρώμα. Η "χαρτογράφηση" απαιτεί κατά μέσο όρο 3 έως 3 1|2 ώρες. Η απόκριση του κάθε μυός μετριέται ψηλαφίζοντάς τον με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Ο κάθε μυς εξετάζεται ενώ βρίσκεται σε κατάσταση ηρεμίας. Ορισμένοι μύες εξετάζονται σε πολλά σημεία, κι ορισμένοι (λίγοι) εξετάζονται τόσο στην επιφάνεια  τους  όσο  και  στο  βάθος τους.  Αυτό  γίνεται  όταν  διαφορετικά


 

τμήματα ενός συγκεκριμένου μυός τίθονται υπό συνειδητό έλεγχο σε διαφορετικές ηλικίες (π.χ. τρικέφαλοι), ή όταν ο μυς έχε» πολλαπλές λειτουργίες. Για παράδειγμα, όλοι οι μύες που διασχίζουν πολλές αρθρώσεις εξετάζονται σε περισσότερα του ενός σημεία.

Για να μετρήσει την απόκριση του μυός, ο θεραπευτής πρώτα σπρώχνει



 
Powered by © e4U e4u.gr 1997-2008