DIODOS.info
Όνομα Χρήστη:

Κωδικός:


Lost Password?

Register now!
 

 

 

 

ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΗΡΩΕΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ....

           

 

 

Κοτσιφάκου Κατερίνα, Ψυχολόγος-Παιδοψυχολόγος, Ψυχοθεραπεύτρια

                                                                       

 

 

Θυμάμαι, δεν ξεχνώ ποτέ

όσα δεν μου ζητούν να

τους το αποδείξω.

Κική Δημουλά

 

 

Ανεμίζοντας την μπέρτα της φαντασίας, άτρωτοι από τις σφαίρες της πραγματικότητας, φτιαγμένοι από υλικό που πλάθονται τα όνειρα, δεν μεγαλώνουν ποτέ. Είναι οι αγαπημένοι παιδικοί ήρωες των κόμικς, πολλοί από τους οποίους γεννήθηκαν πριν από εμάς και πιθανότατα κάποιοι θα συνεχίσουν να υπάρχουν και μετά.

Όλα ξεκίνησαν κάπου στα τέλη του 19ου αιώνα, όταν κάποιες ευρωπαϊκές και αμερικανικές εφημερίδες θέλησαν να κερδίσουν ως αναγνώστες ολόκληρη την οικογένεια και άρχισαν να δημοσιεύουν εικονογραφημένες ιστορίες. Το φάσμα των εικονογραφημένων ιστοριών διευρύνθηκε , μεταφράστηκε και κυκλοφόρησε σε εκατοντάδες χώρες και αυτό γιατί το κόμικς βασισμένο στην εικόνα και δευτερευόντως στο λόγο, προκαλεί ένα πολύ δυνατό αισθητικό ερέθισμα. Επιπλέον, πρόκειται για ένα λογοτεχνικό είδος που απλώνεται σε όλα τα αφηγηματικά είδη (περιπέτεια, φαντασία, γουέστερν, αστυνομικό, πολεμικό, σάτιρα κτλ) και που βρίσκει απήχηση σε κάθε κατηγορία κοινού, έστω και αν μερικοί το κατατάσσουν στον χώρο της υποκουλτούρας.

  

Η  γένεση των ηρώων

 

Το πότε ακριβώς θα γεννηθεί ένας ήρωας εξαρτάται από παράγοντες όπως η κρυφή, ανέκφραστη επιθυμία του κοινού, η έμπνευση του συγγραφέα και η καλή διάθεση του εκδότη. Κάθε εποχή έχει και τους δικούς της ήρωες, κάτι σαν αντανάκλαση της βαθύτερης ουσίας που καθρεφτίζουν τους πόθους, τους στόχους, τις φαντασιώσεις και τα όνειρα της Ελληνικής, ευρωπαϊκής ή αμερικάνικης προέλευσης. Γεννιούνται για να φωνάξουν, να σαρκάσουν, να παίξουν και στο τέλος πάντα να νικήσουν ό,τι μας βαραίνει, μας πονά ή μας απογοητεύει. Δίνουν χρώμα στο μαύρο της πραγματικότητάς μας, κάνοντάς μας έστω και στιγμιαία να νιώσουμε μέσα απ’ αυτούς άτρωτοι και δυνατοί μπροστά στον πιο ανέφικτο στόχο. Χαλαρώνουν τον ψυχισμό μας, καθώς η σιγουριά της επιτυχίας υπάρχει πάντα ως περίβλημα στις πράξεις τους κι έτσι η απογοήτευση ή η ήττα φαντάζει τόσο ασήμαντη και έξω απ’ την φιλοσοφία τους. Ντυμένοι με ευπρόσδεκτη υπερβολή, μένουν αλώβητοι από καθετί καθημερινό και συνηθισμένο, δεν μεγαλώνουν ποτέ, έχουν πάντα δίκιο και στο τέλος θριαμβεύουν.

Οι παλαιότερες γενιές είχαν άλλους ήρωες, που σήμερα φαντάζουν αναχρονιστικοί και ξεπερασμένοι. Οι δικοί μας, εγχώριοι χάρτινοι ήρωες δεν κατάφεραν να επιβιώσουν στον 21ο αιώνα. Είναι όμως γέννημα της εγχώριας κουλτούρας μας και των αναγκών μας ως λαού, όπως ο Μικρός Ήρωας ο οποίος γαλούχησε γενιές Ελληνόπουλων με τις πατριωτικές αξίες, αφού ήταν ένα παραμύθι γραμμένο σε πολύ καλή ελληνική γλώσσα και κατάφερνε μέσα σε 30 λέξεις να περιγράψει όλη την ατμόσφαιρα που επικρατούσε στην κατοχική Αθήνα.

Με πρωταγωνιστή ένα δωδεκάχρονο, γεροδεμένο, μελαχρινό αγόρι, το 1952 ξεκίνησε μια ιστορία που έμελλε να κρατήσει πολλά χρόνια. Εκείνες, τις χωρίς τηλεόραση (και συχνά χωρίς ηλεκτρισμό) μέρες, μέσα από τις σελίδες, ξεπηδούσε ένας ήρωας που τόσο ανάγκη είχαν οι Έλληνες που έβγαιναν απ’ τον εμφύλιο. Ήταν αναπόφευκτο λοιπόν, για τις ψυχές που τότε μεγάλωναν, να ταυτιστούν με την φυσιογνωμία του ήρωα εκείνης της εποχής. Ένα παιδί, γεμάτο ιδανικά, γενναιότητα και τόλμη, ξεχύνεται με μοναδικό όπλο τις ριζοσπαστικές του ιδέες στον αγώνα του για την ελευθερία.

Καθώς η διαδρομή στο χρόνο συνεχίζεται, βρίσκουμε τους ευρωπαϊκούς ήρωες που γνωρίζουν συγκρατημένη εμπορική επιτυχία συγκριτικά με τους «made in USA», που κερδίζουν τις καρδιές (και τα χρήματα) ακόμη και του ευρωπαϊκού κοινού.

Στην δεκαετία του’30 το αστυνομικό μυθιστόρημα παρουσίαζε μεγάλη άνθηση και «ως τέκνα αυτής της εποχής» ιστορίες με ίντριγκες, περιπέτειες και σκευωρίες κλέβουν τις καρδιές των νέων. Έτσι λοιπόν, αρχίζει η δημιουργία ενός ήρωα, του Τεν-Τεν, η δημοτικότητα του οποίου, κάποια στιγμή, θα ξεπεράσει και αυτή του Ντε Γκωλ! Ο νέος ήρωας εμφανίζεται στις Βρυξέλλες του 1929, είναι 16 χρονών, δημοσιογράφος (χωρίς οικογενειακούς δεσμούς) στον οποίο οι περιπέτειες προκύπτουν τυχαία. Στις περιπέτειές του έχει μαζί του το σκυλάκι του, την Μιλού και τον Κάπτεν Χάνοκ. Παρουσιάζεται ως ο αιώνιος έφηβος που αντιπροσωπεύει οικουμενικές αξίες, όπως η φιλία, η ευγένεια, η γενναιοδωρία, το κουράγιο και ενώ ποτέ δεν έχει χρησιμοποιήσει όπλο, καταφέρνει πάντα να νικά τους κακούς. Δικαίως λοιπόν ο «αιώνιος έφηβος» με την είσοδο της νέας χιλιετίας συμπλήρωσε το 71ο έτος της ζωής του, καθώς ο αλτρουισμός, η εφευρετικότητα, η γενναιότητα και η απίστευτη εξυπνάδα κάνουν όλο και περισσότερο τα νέα παιδιά να τον αναζητούν και να θριαμβεύουν μαζί του. Ακολουθούν ο «Αστερίξ», μια ιστορία που μας πηγαίνει στο 50μ.Χ., τότε που ολόκληρη η Γαλάτεια (αρχαία Γαλλία) ήταν υπό ρωμαϊκή κατοχή. Όλη, εκτός από ένα μικρό χωριό που αντιστέκεται ακόμη, χάρη στο μαγικό φίλτρο του δρυίδη Πανοραμίξ, τον μονίμως «υπεράνθρωπο» Οβελίξ και τον τετραπέρατο Αστερίξ. Για πρώτη φορά ο Αστερίξ σχεδιάστηκε το 1959 και κανείς δεν φανταζόταν, πως το «εθνικό κόμικς» των Γάλλων θα σημείωνε τεράστια επιτυχία διεθνώς.

Το τι είναι αυτό όμως που γεννά τους συγκεκριμένους ήρωες και το κοινό τους αποδέχεται και τους εξυψώνει, είναι πλέον προφανές. Είναι προσωπικότητες που ενσαρκώνουν το ιδεώδες της κάθε εποχής. Άτρωτοι και τολμηροί, φτιαγμένοι από υλικό που δεν ηττάται, παλεύουν για τις ιδέες τους. Προχωρούν μπροστά με γνώμονα το δίκαιο και το σωστό, κόντρα στην εκμετάλλευση και την ανελευθερία, χρησιμοποιούν τη δύναμη του μυαλού τους και όχι των όπλων και εναντιώνονται στις δυνάμεις του εχθρού. Είναι φυσιογνωμίες που άνθισαν σε μια εποχή που ολόκληρη η Ευρώπη πάλευε να διαφυλάξει τα σύνορά της απέναντι στην ιμπεριαλιστική λαίλαπα και μετά πάλι πάλευε να ορθοποδήσει, να βαδίσει μπροστά, να ανασυγκροτηθεί. Το κοινό λοιπόν, εκείνης της εποχής είχε ανάγκη τους ήρωες αυτούς, που εμφυσούσαν μέσα στις ψυχές τους την αγωνιστικότητα, το πείσμα και την πεποίθηση πως όταν κανείς παλεύει για το δίκαιο κερδίζει πάντα. Οι ήρωες αυτοί χωρίς υπερφυσικές δυνάμεις αλλά με ένα προφίλ μικροαστού, μετατρέπονταν σε πρόσωπα με τεράστια κοινωνική ισχύ που καθρέφτιζαν αλλά και προέτρεπαν σε μια αλλαγή του κοινωνικού κατεστημένου.

 

Η περιπέτεια στον κόσμο των κόμικς

 

    Εν έτη1895 και συγκεκριμένα στο Σικάγο, δημιουργούνται οι δύο πρόδρομοι του αμερικάνικου κόμικς «Γέλοου Κίντ» και « Μπάστερ Μπράουν». Κάπως έτσι ανοίγει ο δρόμος που ακολουθούν δεκάδες ήρωες που αφήνουν εποχή, ο Ταρζάν, ο Ποπάυ, ο Μίκυ Μάους, ο Ντόναλντ Ντακ, ο Σούπερμαν, ο  Μπάτμαν. Όλοι τους με μια μοναδική προσωπικότητα, μ’ έναν μοναδικό τρόπο να αντιμετωπίζουν την ζωή, να παλεύουν, να ξεφεύγουν μα στο τέλος πάντα να θριαμβεύουν. Σίγουρα κάποιους από τους ήρωες αυτούς συντρόφευαν ανέμελες στιγμές μας και κλείνοντας τα μάτια βρεθήκαμε πλάι τους κόντρα στην αδικία. Πονέσαμε και λυπηθήκαμε για τις κακοτυχίες τους, πεισμώσαμε μα στο τέλος πάντοτε δίπλα τους, δικαιωθήκαμε.

Αυτό που μας κάνει να προτιμούμε έναν συγκεκριμένο ήρωα από έναν άλλον, είναι φυσικά κατά πόσο τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του προάγουν ή απελευθερώνουν δικά μας γνωρίσματα. Μέσα από αυτόν γινόμαστε ό,τι δεν καταφέραμε ή δεν τολμήσαμε ή απλά δεν πιστέψαμε πως μπορούμε να  είμαστε. Ωστόσο το άφθαρτο υλικό από το οποίο είναι φτιαγμένοι οι ήρωες, μας απελευθερώνει. Ξαφνικά δεν υπάρχουν όρια ή εμπόδια. Ο χωροχρόνος διευρύνεται, η βαρύτητα χάνεται και εμείς απλώς «ανάλαφροι» ταξιδεύουμε με τον ήρωά μας.

Μαχητής της αδικίας και της μπαγαποντιάς, ο Μίκυ Μάους θριαμβεύει χάρη στη μνήμη, την παρατηρητικότητα και την ευγένειά του. Ο δαιμόνιος ποντικός, παρέα με τον πιστό του σύντροφο Γκούφυ πάντα φέρνουν εις πέρας όλες τις δύσκολες αποστολές, παγιδεύοντας τον αντίπαλο και ρίχνοντας φως στην αλήθεια και στο δίκαιο.

Ο τσιγκούνης θείος, που το κυνήγι του «αμερικάνικου ονείρου» ώθησε στην φιλαργυρία και στην μιζέρια, ο Σκρουτζ Μακ Ντακ, παρουσιάζει το προφίλ του φτωχού ανθρώπου (αν όχι πάπιας) που με τύχη αλλά και δόλιους τρόπους καταφέρνει να γίνει ζάπλουτος. Κλείνεται όμως στον εαυτό του, παραγκωνίζει την οικογένειά του και απλώς κάνει μπάνιο στην πισίνα του που είναι γεμάτη από δολάρια. Σ’ αυτήν την περίπτωση βέβαια όπου κι αν κάποιος βρίσκει πολλά κοινά σημεία με τον  θείο Σκρουτζ, μάλλον θα διστάσει να τον αποκαλέσει ήρωά του...!

Κάπου εκεί θα βρούμε τον παντοτινά γκρινιάρη Ντόναλντ Ντακ, όπου στον αντίποδα του ζάπλουτου θείου του, βιώνει την κακοτυχία και την μιζέρια. Πάντοτε όμως είτε από ρομαντική διάθεση είτε απλώς από αφέλεια, ξεπερνά τις δυσκολίες με την βοήθεια, κι ας μην το παραδέχεται ποτέ,  των τριών πανέξυπνων ανιψιών του, του Χιούι, του Λιούι και του Ντιούι.

Καταστάσεις καθημερινές, χαρακτηριστικά ανθρώπων της διπλανής πόρτας, έρχονται μέσα από αυτούς τους ήρωες να σαρκάσουν, να γίνουν αστείες ιστορίες μα πάνω από όλα να ξεδιπλώσουν την προσωπικότητα του μέσου ανθρώπου κάνοντάς τον αληθινό μαχητή της ζωής. Πολλές φορές οι ήρωες ξεφεύγουν απ’ την γήινη υπόσταση τους, κάτι σαν τον Σούπερμαν, ενός φαινομενικά απλού δημοσιογράφου της Ν. Υόρκης που όταν χρειαστεί μετατρέπεται σε ήρωα με ανίκητες δυνάμεις. Ή ταύτιση μ ’έναν τέτοιο ήρωα είναι κάτι προφανές αφού και ο πιο ταπεινός άνθρωπος τρέφει μέσα του την ελπίδα ότι μέσα από την ερειπωμένη του προσωπικότητα μπορεί να ξεπεταχτεί ένας υπεράνθρωπος.

Όλοι αυτοί οι ήρωες, βρίσκονται παντού και ευτυχώς, ως φαίνεται, θα συνεχίσουν για πολλές δεκαετίες ακόμη.

Φτάνοντας στο σήμερα, καθώς «προχωρούμε» στο χρόνο οι παιδικοί ήρωες  γίνονται ήρωες των CD-Rom και των videogames. Φτιαγμένοι από καλωδιώσεις και microchips, αντικατοπτρίζουν το πνεύμα της εποχής. Περισσότερη δράση, ταχύτητα, τεχνική, απουσία συναισθημάτων. Οι σημερινοί ήρωες απέχουν από την καθημερινότητα μας, δεν κοιμούνται, δεν τρώνε, δεν ερωτεύονται. Μάχονται, παλεύουν, σκοτώνουν...Οι σύγχρονοι υπερ-ήρωες, πάνω στη σέλα του διαστημόπλοιου βγάζουν τη γλώσσα στο παρελθόν, διεκδικώντας με θράσος το μέλλον.

Μοναχικοί και αυτοκαταστροφικοί ξεχύνονται σ’ ένα κυνηγητό τρέλας και μανίας. Χρόνος τους πάντα το μέλλον, χώρος τους το αβυσσαλέο σύμπαν. Είναι ξένοι αυτοί οι ήρωες σ’ εμάς? Ή μήπως εμείς τους κατασκευάσαμε? Αρκεί να αναλογιστούμε πότε ήταν η τελευταία φορά που αναζητήσαμε έναν φίλο, του μιλήσαμε και μαζί του περπατήσαμε στα σοκάκια αυτής της πόλης...Πόσες φορές σιγο-ψιθυρίσαμε τον αγαπημένο μας σκοπό και μιλήσαμε για το τι «νιώθουμε» και όχι γιατί «ξέρουμε», πόσες φορές σταματήσαμε να διεκπεραιώνουμε καταστάσεις και απλώς ονειρευτήκαμε....Φαίνεται πως, το τραγούδι του τρυγονιού και η αναμμένη φωτιά μες στη νύχτα φαντάζουν μακρινές εικόνες μέσα απ’ την βουή και το γκρίζο της πόλης. Μα όσο οι καλωδιωμένοι ήρωες σκαρφαλώνουν στους πλανήτες σε κάποιο όνειρό μας θα τρυπώσει πού και πού ο Ντόναλντ να μας λέει τα παράπονά του...  

 



 
Powered by © e4U e4u.gr 1997-2008