DIODOS.info
Όνομα Χρήστη:

Κωδικός:


Lost Password?

Register now!
 

 

 

 

Η μαγεία της Art Therapy

 

 

Χ. Κάρμεν Ελευθερίου

BSc Psychology / Arts in Healing and Learning

PGD Art Psychotherapy

 

 

 

Πως ξεκίνησε η Εικαστική Θεραπεία

 

Αν κλείσετε τα μάτια για ένα λεπτό και φανταστείτε ένα μικρό παιδί -ας πούμε μεταξύ 2-5 ετών, τι σας έρχεται στο νού;  Ίσως κάτι που να ’χει σχέση με κίνηση, παιχνίδι,  αυθορμητισμό και ...δημιουργηκότητα! Πιθανότατα να σας έρθουν αναμνήσεις από παιχνίδι με τη λάσπη, με το νερό, από οτιδήποτε μπορεί να πιάσει το μικρούλι χεράκι του παιδιού. Μπορεί να κάνει σχέδια  με τη μωροτροφή του ή να φτιάξει «κεφτεδάκια» με την άμμο στην παραλία. Μπορεί να κάνει σχέδια με τις πετρούλες στην αυλή ή ακόμα (προς ευχάριστη έκπληξη της μαμάς!) να ζωγραφίσει στους τοίχους του σπιτιού! Θυμάμαι ακόμα εκείνη την ευχάριστη έκπληξη που’χα και γω μικρούλα όταν ανακάλυψα πως το μολύβι, εκείνο το θαυμαστό πραγματάκι, έβγαζε σχέδια όταν το κουνούσες!

 

Αν σκεφτείτε και την ιστορία της ανθρώπινης κοινωνίας θα βρείτε πως ο άνθρωπος, απ’ τα πολύ παλιά χρόνια, έχει αφήσει σημάδια που φανερώνουν την ανάγκη του για έκφραση και επικοινωνία (π.χ. σχέδια σε σπηλιές). Βλέπουμε λοιπόν πως η τάση  για έκφραση και επικοινωνία μέσα απ’ τη δημιουργία είναι αρχέγονη –βρίσκεται μέσα στον άνθρωπο απο πολύ παλιά, είτε με αυτό το «παλιά» εννοούμε την ηλικία του ατόμου είτε την ηλικία της ανθρωπότητας. Βέβαια η τάση αυτή έχει εξελιχθεί και κατηγοριοποιηθεί τόσο πολύ ώστε να μιλάμε σήμερα για τέχνη μοντέρνα, κλασική κ.λπ .

 

Κοντά στα 1940 άρχισε να παρατηρείται και μια άλλη δυνατότητα της τέχνης . Εκείνη την εποχή διάφορα νοσοκομεία στο δυτικό κόσμο (ιδιαίτερα στη Βρετανία και στις ΗΠΑ) έδιναν τη δυνατότητα σε ασθενείς να χρησιμοποιούν εικαστικά υλικά. Προς έκπληξη των γιατρών, παρατηρήθηκε άνοδος της ψυχικής υγείας των ασθενών που ασχολούνταν με τα εικαστικά, σε σχέση με αυτούς που δεν ασχολούνταν. Παρατηρήσεις σαν κι αυτή οδήγησαν σε έρευνες και θεωρίες που σταδιάκα εξετάλεσαν στη δημιουργία μιας ιδιαίτερης μορφής ψυχοθεραπείας, την Art TherapyArt Psychotherapy) και στα ελληνικά Εικαστική Θεραπεία (ή Εικαστική Ψυχοθεραπεία). Στις Η.Π.Α. και στη Μεγ.Βρεττανία εφαρμόζεται γύρω στα 1960 ενώ στην Ελλάδα στα 1980 .

 

Τί γίνεται στην Εικαστική Θεραπεία ;

 

Ο άνθρωπος καλείται να χρησιμοποιήσει τα εικαστικά υλικά ( π.χ. χαρτί, μπογιές, πηλός) ή συνδυασμούς τους για να εκφραστεί. Στη συνέχεια συζητά γι’αυτό που έφτιαξε με τον  Εικαστικό Θεραπευτή (και την ομάδα, αν πρόκειται για ομαδική συνάντηση) βρίσκοντας συνδέσεις των έργων του με τη ζωή, τις σκέψεις και τα συναισθήματα του.

 

Γιατί η εικαστική δημιουργία μας βοηθά;

 

«Μια εικόνα, χίλιες λέξεις» .

 «Η τέχνη είναι ο καθρέπτης της ψυχής» .

Φράσεις καθόλου τυχαίες. Φράσεις που κρύβουν σοφία μέσα τους και ορισμένοι βασικοί λόγοι που συμβαίνει αυτό είναι οι εξής:

 

Όπως προαναφέρθηκε, η εικόνα ως μέσο έκφρασης είναι κάτι πολύ πιο πρωτόγονο απ’ τη λεκτική επικοινωνία. Όταν το παιδί γεννιέται δεν ξέρει να μιλήσει. Οι πρώτες αναμνήσεις του είναι από το τι έχει δει, τι έχει ακούσει και τι έχει αισθανθεί με την αφή. Επομένως η εικόνα ως μέσο έκφρασης βρίσκεται πιο κοντά στο υποσυνείδητο . Πολλοί ψυχοθεραπευτές λένε πως η γλώσσα των συμβόλων (εικόνα) είναι η γλώσσα της καρδιάς. Μπορεί λοιπόν να φανεί ιδιαίτερα χρήσιμη σε ανθρώπους που έχουν την τάση να εκλογικεύουν πολύ και έτσι χάνουν επαφή με το συναίσθημα.

 

Η εικόνα δίνει έκφραση στο ανέκφραστο – αυτό που φάνταζε νωρίτερα μπερδεμένο και χαώδες αποκτά μορφή έξω απ’ τον δημιουργό. Παύει να είναι τόσο μπερδεμένο και ακαθόριστο γιατί έχει εξωτερικευτεί και μπορούμε να το κοιτάξουμε πλέον με τη μορφή μιας εικόνας – κάτι απτό και ορατό. Αυτό απο μόνο του είναι λυτρωτικό και διευκολύνει  το άτομο να μιλήσει για συναισθήματα και σκέψεις που πριν φάνταζαν δύσκολα και μπερδεμένα.

 

Επίσης η εικαστική δημιουργία δίνει την ευκαιρία σε δυσάρεστα συναισθήματα (π.χ. λύπη, θυμός, άγχος) να εκδηλωθούν με μη καταστροφικό τρόπο: δημιουργικά. Αυτό όχι μόνο είναι ανακουφιστικό αλλά και ικανοποιητικό – πήρα την ενέργεια ενός δυσάρεστου για εμένα συναισθήματος και την έκανα δημιουργία!  

 

Ο ρόλος του Εικαστικού Θεραπευτή

 

Αρκετές φορές στη δουλειά μου μ’ έχουν προσσεγγίσει δείχνοντάς μου αυτό που ζωγράφισαν και μου λένε: «Να. Πές μου τώρα τί σημαίνει».

 

Είναι σαν να πηγαίνεις λ.χ. σε μια σχολή για να μάθεις ισπανικά και να δίνεις στον καθηγητή ένα κείμενο στα ισπανικά και να του ζητάς τη μετάφραση. Αυτή η κατάσταση μπορεί να διαιωνισθεί, να ’χεις πάντα ανάγκη τον καθηγητή να σου μεταφράζει. Μπορείς όμως να πηγαίνεις τακτικά στα μαθήματά του ώστε ν’ αρχίσεις σιγά σιγά να καταλαβαίνεις και μόνος σου τα κείμενα .

 

Με την Εικαστική Θεραπεία βέβαια τα πράγματα είναι πιο σύνθετα απ’ το να μαθαίνεις μια ξένη γλώσσα. Ο Εικαστικός Θεραπευτής είναι εκεί για να δημιουργήσει μια ατμόσφαιρα ελεύθερη απο κριτική και ανταγωνισμό. Μέσα σ’ αυτήν την ατμόσφαιρα, με τις κατάλληλες ερωτήσεις και παρατηρήσεις, προσπαθεί να σε διευκολύνει ώστε εσύ ο ίδιος να βρίσκεις τον εαυτό σου. Ο Εικαστικός Θεραπευτής δεν είναι ο «ειδικός» που θα διαβάσει την ψυχή σου. Απ’ αυτά που σου δίνει ο θεραπευτής, εσύ θα πάρεις τα κομμάτια που ταιριάζουν στη δική σου μοναδική προσωπικότητα, την οποία θα ξεδιπλώνεις όλο και πιο όμορφα, όλο και πιο ολοκληρωμένα. Αλλά, όπως και με οτιδήποτε που μαθαίνεται, χρειάζεται χρόνος .

 

Πού εφαρμόζεται η  Εικαστική Θεραπεία;

 

Εφαρμόζεται σε παιδιά και ενήλικες είτε ατομικά είτε σε ομάδες. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί απο ανθρώπους που υποφέρουν απο κάποιο ψυχικό ή/και σωματικό πόνο (π.χ. κατάθλιψη, άγχος, καρκίνος, πένθος) καθώς και απο ανθρώπους που απλά ενδιαφέρονται ν’ αναπτύξουν την αυτογνωσία τους και να βελτιώσουν την ποιότητα της ζωής τους .

 

Υπάρχει, δυστυχώς, ένα ταμπού στη χώρα μας. Λένε πολλοί: «Α! Η ψυχοθεραπεία είναι για τους τρελούς!». Επιτέλους ας ελευθερωθούμε απ’ αυτές τις προκαταλήψεις που δεν κάνουν τίποτα άλλο παρά να φανερώνουν την άγνοια και το φόβο μας για το καινούργιο επιβαρύνοντας, σε τελική ανάλυση, εμάς τους ίδιους.  Αλήθεια, υπάρχει τίποτα πιο υγιές  απ’ το να θέλει κάποιος να εξελίσσεται και να ωριμάζει ως άνθρωπος; Γιατί:

«..αν ολόκληρη η ζωή κατευθύνεται προς τη διαδικασία του γίγνεσθαι, της ωρίμανσης, του να βλέπουμε, του να νιώθουμε, ν’ αγγίζουμε, να οσφριζόμαστε, δεν θα υπήρχε ούτε ένα δευτερόλεπτο πλήξης».

(Λέο Μπουσκάλια)

 

Χρειάζεται να ξέρω να ζωγραφίζω;

 

Όχι. Το αισθητικό αποτέλεσμα της εικόνας δεν μας ενδιαφέρει καθόλου. Αν κάνεις μια μουντζούρα θα είναι εντάξει. Αν μου πείς «η ζωγραφιά μου είναι παιδική», θα σου απαντήσω: «και τι το κακό έχουν οι παιδικές ζωγραφιές;». Δεν υπάρχει «σωστό» και «λάθος» στην Εικαστική Θεραπεία. Δεν υπάρχει «καλή» και «κακή» ζωγραφιά. Δεν υπάρχει ανταγωνισμός και συγκρίσεις. Δεν χρειάζεσαι τίποτα άλλο απ’ τη διάθεση να χρησιμοποιήσεις τα εικαστικά μέσα για να εκφραστείς. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



 
Powered by © e4U e4u.gr 1997-2008