DIODOS.info
Όνομα Χρήστη:

Κωδικός:


Lost Password?

Register now!
 

 

 

 

Η δημιουργικότητα αγγίζει τα όρια του παραλόγου

 

 

Π. Οιχαλιώτου

 

 

Η δύναμη που γεννά τη δημιουργία είναι τόσο ισχυρή όσο το ένστικτο και ακολουθεί (τι άλλο) το παράδειγμα της φύσης. Η βιολογική εξέλιξη, άλλωστε, ακολούθησε και αυτή την ίδια διαδικασία. Σε κάθε μικρή ή μεγάλη ανακάλυψη κρύβεται η ίδια διαδρομή, η ίδια φλόγα. Μία φλόγα που δουλεύει σε βάθος, που εξελίσσεται αργά και βασανιστικά μέχρι την αναπόφευκτη μοναδική στιγμή της έκρηξης.

 

 

 

Τι είναι, όμως, δημιουργικότητα;

 

Σύμφωνα με τον David Perkins, Αμερικανό καθηγητή στο Graduate School of Education στο Πανεπιστήμιο του  Harvard, ένα μέρος της δημιουργικότητας αφορά το μυαλό, τη γνώση, την εμπειρία, το ταλέντο. Το πιο σημαντικό όμως κομμάτι της, στηρίζεται στη νοοτροπία, στη στάση ζωής. Με λίγα λόγια, είναι θέμα διάθεσης.

Εάν κάποιος είναι ανοιχτός απέναντι στη ζωή, έτοιμος να εξερευνήσει, ανοιχτός στο «καινούργιο» έχει πολλές πιθανότητες να είναι δημιουργικός. Ένα κοινωνικό και οικογενειακό περιβάλλον που δίνει αξία στην αναζήτηση και στις καινούργιες ιδέες, που δεν είναι ανταγωνιστικό, που δεν τιμωρεί την αποτυχία αλλά ενθαρρύνει τη δημιουργική διάθεση, θα ήταν ό,τι καλύτερο για να μεγαλώσουν άτομα ικανά να δημιουργήσουν και να μεγαλουργήσουν. Τα παλιά πρότυπα ζωής, σύμφωνα με τα οποία το ρίσκο και οι καινοτομίες θεωρούνταν επικίνδυνα, δεν ευνοούν φυσικά την ανάπτυξη της δημιουργικότητας.

Δεν είναι τυχαίο ότι μεγάλοι εφευρέτες, στοχαστές, ζωγράφοι και διανοούμενοι δεν υπολόγισαν την εκάστοτε κοινωνική δομή και έδρασαν έξω και πέρα απ’ αυτήν. Η ασφάλεια να πράττει κανείς σύμφωνα με τα στενά, συμβατικά όρια δεν αφήνει συνήθως χώρο για καινούργιες ιδέες και πρωτοποριακές προτάσεις. Η δημιουργικότητα, λοιπόν, δε στηρίζεται στη λογική, θα λέγαμε πως, μάλλον, στηρίζεται στο παράλογο. Ένα ανοιχτό εκπαιδευτικό σύστημα θα μπορούσε να μεταμορφώσει τα παιδιά σε ελεύθερα σκεπτόμενα άτομα αυξάνοντας σε μεγάλο βαθμό τα χαρίσματα που ήδη έχουν, δηλαδή την ευελιξία και την ικανότητα ενός μυαλού διατιθέμενου να ταξιδεύσει παντού.

Τα παιδιά σήμερα μαθαίνουν να σκέπτονται μόνο συστηματικά και λογικά –πράγμα ιδιαίτερα χρήσιμο– αλλά θα έπρεπε μαζί να μάθουν να σκέπτονται αιρετικά και δημιουργικά ισοπεδώνοντας συμβατικές διαδρομές. Βλέπετε, η εξυπνάδα δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει συνθήκες δημιουργίας. Όλα μάλλον εξαρτώνται από την κουλτούρα του περιβάλλοντος στο οποίο ο καθένας ζει, από το αν οι άνθρωποι αναγκάζονται να κρύψουν τις ικανότητες, τις δεξιότητες, τις πιο τρελές, έξυπνες και άκρως δημιουργικές ιδέες ή από το αν βρίσκουν το χώρο για να τις εκφράσουν, το γόνιμο δηλαδή έδαφος για να τις αφήσουν να εξελιχθούν.

    

 

«ΕΥΡΗΚΑ»

Ακολουθώντας τη διαδικασία της φύσης.

  

Πώς συνδέεται η διαδικασία της δημιουργίας με τη φύση; Η φύση σκέπτεται;

Ποιος μηχανισμός -πέρα από τη σκέψη- μπορεί να δημιουργήσει;

 «Αυτό που εννοούμε “πρωτοποριακή ανακάλυψη” συνέβη στη φύση εδώ και 650 εκατομμύρια χρόνια, όταν εμφανίστηκαν οι πολυκύτταροι οργανισμοί. Ολόκληρη η διαδικασία της εξέλιξης χαρακτηρίζεται από στιγμές υπέρβασης, στιγμές επανάστασης, στιγμές απρόσμενα δημιουργικές. Η εξέλιξη του πολιτισμού, η διανοητική εξέλιξη, λειτουργεί πολύ συχνά, όπως ακριβώς η βιολογική. Κι αυτό αποδεικνύει πως η ανάγκη μας για δημιουργικότητα, για σκέψη που ξεπερνά τα στενά όρια και τα αυστηρά πλαίσια, βρίσκεται πέρα από το μυαλό, υπήρχε και θα υπάρχει για πάντα».

Τα λόγια αυτά ανήκουν στον David Perkins, ο οποίος, μετά από μακροχρόνιες μελέτες, ξεκινώντας από τη δεκαετία του ’60, αναλύει τις διαδικασίες της δημιουργικότητας στο τελευταίο του βιβλίο με τον τίτλο «The Eureka Effect / Archimedes’ Bathtub» που κυκλοφόρησε σε Αμερική και Ευρώπη.

«Εύρηκα» λοιπόν λέει ο David Perkins, όπως ο Αρχιμήδης, και αναζητά τα συστατικά της δημιουργικότητας, λέγοντας απλά  ότι υπάρχουν 4 βασικά μονοπάτια προς την πορεία της πρωτοποριακής σκέψης:

 

Το πρώτο είναι η περιπλάνηση του μυαλού σε κάθε πιθανότητα, ακόμα και στην πιο τρελή.

Στο δεύτερο, ο εντοπισμός στοιχείων που αντικατοπτρίζουν τα διάφορα παράδοξα.

Στο τρίτο, ο επαναπροσδιορισμός των προβλημάτων.

Στο τέταρτο, θα πρέπει να διαλυθούν όλες οι προκαταλήψεις, τα στερεότυπα, τα γνωστά και τα συνηθισμένα.

 

Ο άνθρωπος, όποια στιγμή στην ιστορία της εξέλιξης των ειδών κι αν κοιτάξει, θα βρει τα συστατικά και τη δυναμική που έμαθε ν’ αναγνωρίζει στον ανθρώπινο νου, με την ίδια ακριβώς σειρά: μεγάλης διάρκειας αναζήτηση, ελάχιστη εμφανής πρόοδος, ένα βίαιο γεγονός, ταχύτατη υπέρβαση των εμποδίων, μετασχηματισμός.

Αυτή τη διαδικασία ακολουθεί η φύση και πάνω στην ίδια τεχνική επαναστατικής λογικής στηρίχθηκε η βιολογική εξέλιξη, η εμφάνιση και η τελειοποίηση των ζώων. Έτσι, η δημιουργικότητα και η υπέρβαση είναι στα χέρια του καθενός μας, αρκεί ο καθένας από μας να θελήσει να ενώσει τις δυνάμεις του με εκείνες του Σύμπαντος, τη «λογική» του με τη «μη λογική», να μάθει να εφευρίσκει με τον ίδιο τρόπο που «το κάνει η φύση».

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



 
Powered by © e4U e4u.gr 1997-2008