DIODOS.info
Όνομα Χρήστη:

Κωδικός:


Lost Password?

Register now!
 

 

 

 

Χοροθεραπεία

 

 

 

Της Γεωργίας Κόντογλου

 

H ανθρωπότητα στις αρχές της ύπαρξής της και σε όλους τους πολιτισμούς, χρησιμοποίησε προλεκτικούς τρόπους επικοινωνίας και θεραπευτικής παρέμβασης. Κορυφαίος ανάμεσά τους ο χορός, η πιο ολοκληρωμένη τέχνη, καθώς αυτή εκφράζει ταυτόχρονα τον ψυχικό, τον πνευματικό και τον υλικό κόσμο.

 

Όμως, πριν ακόμα και από το χορό και την μουσική, υπάρχει στο άνθρωπο μια τάση, που έχει τις ρίζες της μέσα στο ίδιο το ανθρώπινο κορμί, μια τάση που έχει τις απαρχές της μέσα στη φύση του ίδιου του σύμπαντος. Η τάση αυτή είναι ο Ρυθμός. Το σώμα μας είναι η μικρογραφία του σύμπαντος και διέπεται από τους ίδιους νόμους που διέπουν και το σύμπαν. Έτσι, το «γνώθι σ’ αυτόν» ισοδυναμεί με το «γνωρίζω τον κόσμο». Το σώμα μας είναι η αρχή και το τέλος, είναι ο φορέας, το όχημα της ψυχής όσο αυτή ταξιδεύει στον πλανήτη γη.  Μαζί του γεννιέται, και στο τέλος του γήινου ταξιδιού πάνω στη γη αυτό αφήνει, για να συνεχίσει το ταξίδι της  στην άλλη διάσταση. 

 

Ο χορός μέσα από το πρίσμα της ιστορίας

 

Το σώμα μας συνδέεται άμεσα με την κίνηση και μέσω αυτής με την ίδια τη διαδικασία της ζωής. «Φερέπαφα» έλεγαν οι αρχαίοι Έλληνες  την Περσεφόνη, τη βασίλισσα των ψυχών που ζούσε στον Άδη ακίνητη η ίδια, αλλά διδάσκοντας τις ψυχές πάνω στη γη εξ επαφής, μέσω της κίνησης. Η κίνηση είναι φορέας γνώσης και ανάπτυξης. Οι Έλληνες της κλασσικής εποχής έβλεπαν στον ρυθμό και κατ’ επέκταση στον χορό την αρμονία, που θριαμβεύοντας πάνω στο χάος ήταν η αρχή του κόσμου. Αρχαίοι Έλληνες, Αιγύπτιοι, Ασσύριοι, Χαλδαίοι, Πέρσες και όλοι οι άλλοι λαοί της Ανατολής θεωρούσαν τον χορό μία ανώτερη ανθρώπινη εκδήλωση με θεία καταγωγή.

Βασικό σχήμα στους χορούς αυτών των λαών είναι ο κύκλος. Ο Jung λέει ότι ο κύκλος είναι το αρχέτυπο σχήμα που εκφράζει την δυναμική ολότητα, την τελειότητα, την πλήρωση και δημιουργήθηκε από την κυκλικότητα του ορίζοντα και του ηλιακού δίσκου.

Ο  Maurice Bejart,  ο μεγάλος χορευτής, χορογράφος και δημιουργός των Μπαλέτων του 20ου Αιώνα, θεωρεί πως ο χορός είναι τελετουργία ιερή και ανθρώπινη. Σαν τέτοια τον ενδιαφέρει και όχι σαν κοινωνική εκδήλωση. «Ψάχνω» λέει «αυτό που ριζώνει βαθιά μέσα στους μύθους, μέσα στην ψυχανάλυση, μέσα στην θρησκεία, μέσα στην μυστική ζωή ενός λαού, ενός πολιτισμού, ενός ανθρώπου. Ο χορός γεννιέται από την ανάγκη να πεις αυτό που δεν λέγεται, από την ανάγκη να γνωρίσεις το άγνωστο. Ο χορός ενώνει, είναι η πρώτη προσευχή του ανθρώπου στο Θεό. Ο λόγος διχάζει.». Ένα βαθύ ταξίδι μέσα στο σώμα λοιπόν είναι ένα ταξίδι στα πέρατα της γης. Ο εικοστός αιώνας ανακαλύπτοντας εκ νέου τα οφέλη της θεραπευτικής λειτουργίας του χορού, δημιούργησε τον όρο χοροθεραπεία, ο οποίος αφορά κινησιακές πρακτικές, που στόχο έχουν να θεραπεύσουν όλα τα είδη προβλημάτων, σωματικών, ψυχικών και ψυχοσωματικών.

 

  

Το σώμα ως εργαλείο δύναμης για αυτοεξέλιξη.

 

Το σώμα, μέσω του χορού, γίνεται όχημα για να περάσει κανείς από τη φύση στον πολιτισμό και στα εσώτερα επίπεδα του: την τέχνη, το θείο, το ιερό.

 

Στην εποχή μας οι σκέψεις έχουν υποδουλώσει το σώμα, χρησιμοποιώντας το για να υπηρετούν διαφορετικούς σκοπούς. Ο νους, ο οποίος βρίσκεται στην νοητική διάσταση, τρέφεται από ιδέες και ζει από αυτές. Μπορεί να υπάρξει από μόνος του, χωρίς το φυσικό σώμα, σχεδόν δεν χρειάζεται το σώμα. Έτσι, σιγά-σιγά, το εκμηδενίζει παρασύροντας το στη δική του διάσταση.

Ο νους ζει πάντα στο παρελθόν και το μέλλον. Ποτέ στο παρόν και χρησιμοποιεί το σώμα για δικούς του σκοπούς. Δεν έχει συναίσθημα, δεν έχει ανάγκη αγάπης, ανάγκη να προσφέρει και να δώσει. Ο νους δημιουργεί πάντα δυϊσμό.

Η ευτυχία και η συνειδητότητα δεν μπορούν να υπάρξουν, όσο υπάρχει η ταύτιση με το νου. Το να προσπαθώ να μην αισθάνομαι την αφόρητη αίσθηση ότι κάτι μου λείπει, ότι δεν είμαι πλήρης, ότι δεν είμαι ασφαλής, ότι δεν είμαι ο εαυτός μου, ότι ποτέ δεν αγαπιέμαι όπως επιθυμώ και ότι ποτέ δεν αγαπάω όπως θα ήθελα, το να προσπαθώ να ξεφύγω με διάφορα τεχνάσματα από αυτήν τη φυλακή που προκαλεί η μη-συνειδητότητα, δεν κάνει τίποτ’άλλο παρά να μεγαλώνει το χάσμα ανάμεσα στο εγώ -ή μάλλον σε αυτό που νομίζω ότι είναι το εγώ μου - και τη ροή της ζωής.

Σύμμαχος του εγώ είναι οι επιθυμίες, οι οποίες έρχονται να ενισχύσουν αυτήν την πλάνη.

Όταν η επιθυμία ικανοποιηθεί, η ένταση που είχε προκαλέσει ηρεμεί. Αυτό, ο νους το ερμηνεύει ως ευτυχία. Μετά από λίγο όμως, η αίσθηση της έλλειψης, η αίσθηση του περιορισμού και του ανικανοποίητου εμφανίζονται πάλι, μιας και οι ποιότητες του αποκτήματος δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματική και βαθιά ανάγκη της ψυχής να ταυτιστεί με την αληθινή της φύση. Ο νους τότε δραστηριοποιείται δημιουργώντας νέες επιθυμίες με την υπόσχεση ότι αυτήν τη φορά σε αυτές βρίσκεται η ευτυχία. Καθώς τα χρόνια περνούν, ο άνθρωπος, παρ' όλες τις προσπάθειές του, δεν βρίσκει την ευτυχία. Έτσι παύει να πιστεύει σε αυτήν, αισθάνεται προδομένος και χάνει κάθε νόημα στη ζωή. Δεν έχει όμως τη διαύγεια να αναγνωρίσει ότι αν κάτι τον πρόδωσε αυτό δεν είναι η ζωή, αλλά ο νους του και οι λανθασμένες του επιλογές.

Όταν ανακαλύψουμε το προς τα πού θα αναζητήσουμε την ευτυχία και την ταυτότητά μας, τότε ένα μέρος της πλάνης έχει ήδη διαλυθεί και τότε η ζωή μας,  μέσα από τις διαφορετικές πτυχές της, εναρμονίζεται γύρω από αυτόν τον ένα και μοναδικό  στόχο, ο οποίος περιλαμβάνει και δικαιώνει όλες τις πράξεις μας.  Όλοι οι σοφοί και άγιοι, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, μαρτυρούν ότι το φως της ζωής είναι προς τα μέσα και ότι η ταύτιση με τη σκέψη, με το νου και το εγώ είναι εκείνη που μας κρατάει παγιδευμένους σε μία κατάσταση περιορισμένης, ψεύτικης ύπαρξης, που είναι μόνον πλάνη.

Η απελευθέρωση από αυτήν την πλάνη μπορεί να έλθει μέσα από τη σωστή σχέση με το σώμα μας και την κίνησή του.

Η προσωπικότητα επηρεάζει και επηρεάζεται αντίστοιχα από τον τρόπο κίνησής μας. Κινητικές δυσκαμψίες αντανακλούν αντίστοιχους περιορισμούς στην προσωπικότητα του ατόμου, στον τρόπο που επικοινωνεί και συναναστρέφεται και στον τρόπο που βιώνει το παρόν. Επίσης, η σχέση μας με τον γύρω κόσμο εξαρτάται από την αίσθηση που έχουμε από την νοητική εικόνα του σώματος μας και τη σχέση που αναπτύσσουμε μαζί του.

 Το σώμα είναι φορέας μνήμης ξεχασμένης. Καταγράφει όλα τα συναισθήματα και τις εντυπώσεις σε στάσεις και σε μυϊκή συμπεριφορά. Το σώμα μας «μιλάει», μέσα από τους πόνους του και την στάση του, για το παρελθόν και είναι εργαλείο μεγάλης δύναμης για αυτοεξέλιξη.  Ό,τι λέει το σώμα είναι αλήθεια. Ό,τι βιώνεται μέσα στο σώμα, ό,τι επεξεργάζεται το σώμα, ό,τι γίνεται αντιληπτό από το σώμα, γίνεται γρήγορα αντιληπτό και από την υπόλοιπη προσωπικότητα, διευκολύνοντας έτσι τις διαδικασίες αλλαγής. 

Η σκέψη δεν μπορεί να πιάσει το όλον γιατί η σκέψη είναι μόνον ένα μέρος του όλου και πολύ μεταγενέστερη στην προσωπική μας ιστορία της κίνησης. Τα πρότυπα και ο τρόπος κίνησης μας προσδιορίζουν σε μεγάλο βαθμό το τι συμβαίνει στη ζωή μας. Περιορίζοντας ή απελευθερώνοντας τη δυνατότητα λήψεως αποφάσεων κατάλληλων για την ευτυχία μας. Όταν υπάρχει ανολοκλήρωτη εικόνα σώματος και εαυτού, οι ικανότητες της αντίληψης, της μάθησης και της επικοινωνίας  μειώνονται.

 

Πώς δρα η χοροθεραπεία

 

Η χοροθεραπεία αντιμετωπίζει τα προβλήματα του ατόμου στον τομέα της εκφραστικής συμπεριφοράς. Έχει διαπιστωθεί εδώ και πολύ καιρό ότι η ανθρώπινη εκφραστική συμπεριφορά παίρνει πολλές μορφές, πέρα από την λεκτική. Έτσι, η μη-λεκτική συμπεριφορά μπορεί να είναι επικοινωνία πολύ άμεσης μορφής. Είναι περισσότερο έκφραση συναισθήματος παρά σκέψης, μπορεί να βρίσκεται σε συμφωνία με το λόγο ή και όχι. Η εκφραστική κίνηση επιτρέπει την ερμηνεία, καθώς δίνει μηνύματα από το ασυνείδητο, και καθιστά συγχρόνως το ασυνείδητο συνειδητό.  Η συμμετοχή σε έναν τέτοιου είδους διάλογο απαιτεί μια συνειδητότητα των αντιδράσεων του δικού μας σώματος αλλά και του συνομιλητή μας, πράγμα που μειώνει την ασάφεια και την αβεβαιότητα. Μέσα από ελεύθερους αυτοσχεδιασμούς χοροκινητικής, δίνουμε προτεραιότητα στην μη λεκτική επικοινωνία, στην αίσθηση του «άλλου» πέρα από τα λόγια.  Έτσι, μέσω του χορού, «θεραπευόμαστε» με έναν τρόπο απαλό και ευγενικό, γιατί οι θεραπείες μέσα από τις τέχνες είναι κατεξοχήν διακριτικές, λειτουργώντας κάτω από το «πέπλο» της ποίησης, του ρυθμού, του χορού και της έκφρασης γενικότερα.

Στην χοροθεραπεία, ο θεραπευόμενος υποκινείται να «βγάλει προς τα έξω» μεγαλύτερη κινητική συμπεριφορά. Η χοροθεραπεία προσφέρει ένα δρόμο που οδηγεί στην απελευθέρωση των περιοριστικών συνηθειών, όπως αυτές εκδηλώνονται στη στάση του σώματος, στα καθημερινά «πεζά» πρότυπα κινήσεων και στις εκφραστικές χειρονομίες. Επιτρέπει στον θεραπευόμενο να κατανοήσει τις αυθεντικές ποιότητες του βαθύτερου πυρήνα της ύπαρξής του και να εναρμονιστεί με το εσωτερικό του κομμάτι, ανακαλύπτοντας την τρισδιάστατη εμπειρία του σώματος, του νου και του πνεύματος.

Η γλώσσα του σώματος τρέφεται από εικόνες, μουσικότητα, φαντασία, όνειρα. Όταν το σώμα είναι φορέας ποίησης, τότε η ζωή μας έχει χρώματα και αλλαγές, είναι ανθρώπινη. Περικλείει τον πιο μυστικό εαυτό μας,  αυτόν που το βράδυ ονειρεύεται.  Αυτόν που ερωτεύεται. Οι διάφορες τεχνικές χορού, οι τρόποι χαλάρωσης και η σωστή λειτουργία της αναπνοής που διδάσκονται από τις σύγχρονες σχολές χορού, καθώς και μέθοδοι όπως η χοροκινητική έκφραση, προτείνουν, μέσα από διαφορετικές πρακτικές, την αύξηση της επίγνωσης της στιγμής, την υπέρβαση της διαχωριστικότητας ανάμεσα στον νου και το σώμα, ανάμεσα στο εγώ και τη ζωή.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο, προσπαθούμε και πάλι, μέσα από το χορό, να επαυξήσουμε την επίγνωση του τώρα, το συντονισμό με το ρυθμό την αίσθηση ότι το σώμα είναι εργαλείο ψυχής και ότι φέρει στοιχεία ποίησης γιατί εκφράζει την δημιουργικότητα και τα σύμβολα του άδηλου, της εσώτερης πραγματικότητας. Και ας μην ξεχνάμε πως ο χορός δεν είναι μόνο η τέχνη του χρόνου, του χώρου και της δεξιοτεχνίας. Είναι κυρίως η τέχνη της συνειδητής κι  ολοκληρωμένης βιωμένης στιγμής.

 



 
Powered by © e4U e4u.gr 1997-2008