DIODOS.info
Όνομα Χρήστη:

Κωδικός:


Lost Password?

Register now!
 

 

 

 

Η θεραπεία του τραυματικού σοκ και

της διαταραχής μετατραυματικού στρες

στο Σωματοδυναμικό Μοντέλο του

Eric Jarlnes, Ian Macnaughton

 

 

 

Επιμέλεια και προσαρμογή Άννα Πετράκη

 

 

Όταν κάποιος έρχεται αντιμέτωπος με ένα ξαφνικό και απρόσμενο επεισόδιο έντονου στρες, η νευροφυσιολογική αντίδραση στο σοκ είναι υγιής και δρα ως ένας καλός αμυντικός μηχανισμός επιτρέποντας στον οργανισμό να κινητοποιηθεί για να αντιμετωπίσει τις αυξημένες απαιτήσεις της περίστασης αυτής. Η ιδανική ανταπόκριση του οργανισμού σ’ ένα τέτοιο περιστατικό είναι να ενεργοποιηθούν οι αναγκαίοι προσωπικοί του πόροι/ δυνάμεις για να αντεπεξέλθει επιτυχώς.

         Όταν το ξαφνικό γεγονός είναι όντως απειλητικό για τη ζωή μας ή το βιώνουμε ως απειλητικό, ανάλογα με την προσωπική μας άμεση κινητοποίηση και ανταπόκριση έχουμε μια εμπειρία τραυματικού σοκ. Αν καταρρεύσουμε εσωτερικά και δεν ενεργοποιηθούν οι μηχανισμοί του Εγώ και τα βιολογικά αντανακλαστικά του προσανατολισμού, της φυγής ή της πάλης και αντί αυτών ο οργανισμός χρησιμοποιήσει την αρχέγονη ενστικτώδη αντίδραση της παράλυσης και της υπολειτουργίας του ανώτερου φλοιού του εγκεφάλου τότε αναφερόμαστε στο αυτούσιο τραυματικό σοκ.

         Και στις δύο περιπτώσεις απαιτείται υψηλή ενεργειακή φόρτιση σε όλο τον οργανισμό για να μπορέσει να αντεπεξέλθει σε μια τέτοια απρόσμενη κατάσταση. Στην πρώτη περίπτωση μέσα από την κινητοποίηση και τη δράση η ενεργειακή φόρτιση αυτή εν πολλοίς αποφορτίζεται ενώ στη δεύτερη η ενέργεια αυτή παραμένει διάχυτη στον οργανισμό και είναι αναγκαία συγκεκριμένη θεραπευτική αγωγή για την αντιμετώπιση του τραυματικό σοκ και την αποφόρτιση της εναπομείνουσας ενέργειας.

         Αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα το τραυματικό σοκ τότε η υπολειπόμενη βιολογική και ψυχική ενέργεια εγκλωβίζεται και οργανισμός μπλοκάρει ενεργειακά. Τότε, παρατηρούνται τα συμπτώματα της διαταραχής μετατραυματικού στρες όπως αναβίωση του γεγονότος μέσα από στιγμιαίες αναδρομές ή εφιάλτες, αυτόνομη υπερδιέγερση που φαίνεται ως υπερετοιμότητα και υπερβολική αντίδραση στον αιφνιδιασμό, συναισθηματικό μούδιασμα (περιλαμβανόμενης και της κατάθληψης), συγκινησιακή ευερεθιστότητα, δυσκολίες ύπνου, δυσκολία στη συγκέντρωση και την εμπειρική μάθηση, διαταραχές μνήμης και ψυχοσωματικές αντιδράσεις.

    

Η Σωματοδυναμική θεραπεία στο τραυματικό σοκ

 

 Ο στόχος της Σωματοδυναμικής εργασίας με το σοκ είναι η δημιουργία μιας νέας αποτύπωσης του παλαιού γεγονότος. Καταρχήν, οι Σωματοδυναμικοί θεραπευτές εργάζονται για να χτίσουν πόρους, επεκτείνοντας τη δυνατότητα του πελάτη ν’ αντιμετωπίσει δύσκολες καταστάσεις μέσω της προσεκτικής δόμησης της σωματικής επίγνωσης. Αυτό εξυπηρετεί την επανεδραίωση ή ανάπτυξη των υγιών δεξιοτήτων του εγώ για επικέντρωση, γείωση, όρια, περιεκτικότητα και ισορροπία. Επίσης, εξυπηρετεί την ανάπτυξη της ικανότητας να χρησιμοποιεί κάποιος τα χέρια για να διαπραγματεύεται την κατάλληλη επαφή σπρώχνοντας μακριά και τραβώντας προς εαυτόν, και τέλος την ανάπτυξη της ικανότητας του πελάτη να χειρίζεται την υψηλή ενέργεια της ανταπόκρισης στο τραύμα.

Δεύτερον, ο θεραπευτής βοηθά τον πελάτη να αποδεσμεύσει τα αντανακλαστικά του σοκ, ήτοι πάλη, φυγή και πάγωμα, επιτρέποντας τους να ολοκληρώσουν τον κύκλο τους. Η παρακολούθηση των σωματικών αισθημάτων και των κινητικών μοτίβων μέχρι να επιλυθούν πλήρως, διασφαλίζει την επιτυχή ολοκλήρωση της εμπειρίας. Έτσι οι πελάτες βοηθούνται να ‘επαναδιαπραγματευτούν’ νευρομυϊκά μοτίβα ώστε να πετύχουν μια καινούρια ‘αποτύπωση’ των σωματικών, συγκινησιακών και ψυχολογικών τους δυνάμεων. Για παράδειγμα:

·        Η επανεδραίωση των αντανακλαστικών προσανατολισμού μας καθιστά ικανούς ν’ αναγνωρίζουμε μια απειλή και να θέτουμε σε λειτουργία το αντανακλαστικό της πάλης ή της φυγής.

·        Η αντίδραση στο αντανακλαστικό της πάλης ή της φυγής μας επιτρέπει να προστατέψουμε τον εαυτό μας και να φτάσουμε σε μια κατάσταση ασφάλειας.

·        Η εδραίωση ενός βαθιού σωματικού βιώματος ασφάλειας εξασφαλίζει τη δυνατότητα μας να βρούμε βαθιά χαλάρωση και γαλήνη.

·        Η κατάσταση της γαλήνης μας επιτρέπει να εδραιώσουμε μια αίσθηση ορίου ανάμεσα στον εαυτό μας και τον κόσμο. Διατηρώντας τα όρια και όντας παρόντες μπορεί να επηρεαστούμε από την περίσταση, αλλά δεν θα κυριαρχήσει στην πραγματικότητα μας.

 

Τα Στάδια της Θεραπείας

 

Τα στάδια της Σωματοδυναμικής εργασίας με το σοκ είναι:

1ο στάδιο

Αποτίμηση των συμπτωμάτων που παρουσιάζει ο πελάτης και πώς επηρεάζουν την καθημερινή του ζωή και διδασκαλία στρατηγικών για να αντεπεξέρχεται στις απαιτήσεις της πραγματικότητας, όπως:

  • Να διδάξουμε τον πελάτη τη φυσιολογική ανταπόκριση του σώματος στο τραύμα..
  • Να βοηθήσουμε τον πελάτη να αναγνωρίσει, ή να κατασκευάσει αν χρειάζεται, ένα υποστηρικτικό σύστημα ή προσωπικό δίκτυο – μια ομάδα από την οικογένεια και/ ή τους φίλους και τους συνάδελφους που είναι πρόθυμοι να βοηθήσουν στην παρούσα στιγμή.
  • Να βοηθήσουμε τον πελάτη να προσδιορίσει σε φυσικό επίπεδο ένα ασφαλές μέρος με ανθρώπους που να νιώθει σιγουριά.
  • Να διδάξουμε τον πελάτη να είναι ευγενής με τον εαυτό του. Οι στρατηγικές μπορεί να περιλαμβάνουν να κάνει χαλαρωτικά μπάνια, να δέχεται μασάζ, να περπατά, να τρώει αγαπημένα φαγητά και να παίζει μουσική.

 2ο στάδιο       

Διερεύνηση της κρίσης του σοκ:

Ο λόγος ότι πολλοί άνθρωποι επηρεάζονται από τα ανεπίλυτα ή μερικώς επιλυμένα τραυματικά σοκ είναι ότι δεν έχει γίνει η απαραίτητη επεξεργασία κάτω από τις κατάλληλες συνθήκες: π.χ., σε επαφή με άλλους ανθρώπους, σε ασφαλές περιβάλλον, όπου μπορούν να αντιδράσουν συναισθηματικά και να λάβουν βοήθεια και υποστήριξη στην επίλυση και την ενσωμάτωση των τραυματικών εμπειριών τους. Ιδανικά, ένα πρόσωπο πρέπει να καταφύγει στους κοντινότερους και πιο αγαπητούς του αφότου εμφανιστεί μια αντίδραση κλονισμού, και να επεξεργαστεί την αντίδραση αυτή  παρουσία τους. Οι Σωματοδυναμικοί θεραπευτές δημιουργούν ένα θεραπευτικό ισοδύναμο αυτής της κατάστασης στην εργασία τους με το τραυματικό σοκ, και αυτό μπορεί να περιλάβει ότι ο πελάτης φέρνει τους φίλους του μαζί στη θεραπευτική συνεδρία.  

 

3ο στάδιο       

Εξερεύνηση της δύναμης στην άμυνα του σοκ:

Στην εργασία με το τραυματικό σοκ, όταν ο πελάτης μπορεί να θυμηθεί, πλησιάζουμε βαθμιαία από τις αναμνήσεις που προηγούνται αμέσως μετά την αντίδραση κλονισμού. Οι δυνάμεις του ενεργοποιούνται με θετικό τρόπο ώστε να μπορεί να αφομοιώσει και να αντέξει την ενέργεια της αντίδρασης. Αυτό του επιτρέπει να εργαστεί μέσα από τον πυρήνα του τραυματικού σοκ χωρίς να περάσει σε αντίδραση σοκ πάλι. 

         Σε αυτό το στάδιο μπορούμε επίσης να διδάξουμε και να βοηθήσουμε τον πελάτη να αισθανθεί και να βιώσει τη δύναμη στο γεγονός ότι επιβίωσε. Να τον βοηθήσουμε να νιώσει αξιοπρέπεια αναγνωρίζοντας πως ό,τι κι αν έκανε ήταν το καλύτερο που μπορούσε να κάνει τη δεδομένη στιγμή και οφείλεται στη δική του δημιουργικότητα.

 

4ο στάδιο       

Εργασία με την κορυφαία εμπειρία που βρίσκεται στις στρατηγικές που χρησιμοποιούμε για ν’ αντεπεξέλθουμε στο σοκ:

·        Στο σοκ, μια κατάσταση πολύ υψηλής ενέργειας βγαίνει προς τα έξω και ‘ένα μεγαλύτερο κομμάτι του εαυτού’ επικαλείται και προκαλείται. Αυτή η διευρυμένη συνείδηση είναι παρόμοια με αυτή που βιώνουμε σε κορυφαίες εμπειρίες. Η εργασία με την κορυφαία εμπειρία στην ανταπόκριση στο σοκ βοηθά τους ανθρώπους να βρουν τις ποιότητες που διασφάλισαν την επιβίωση. Στις κορυφαίες εμπειρίες υπάρχει μια κατάσταση ευδαιμονίας – ένα ανώτερο είδος χαράς. Ο έντονος φόβος ή τρόμος μπορεί να είναι παρών την ίδια στιγμή με την ευδαιμονία. Με αυτό τον τρόπο βοηθάμε τον πελάτη να αντλήσει αξιοπρέπεια και δύναμη στη δύσκολη εμπειρία. Πολιτισμικά δεν έχουμε τελετουργίες για να μας βοηθήσουν να αντιμετωπίσουμε το σοκ. Το σοκ καθαυτό συχνά γίνεται για μας μια μύηση για να γνωρίσουμε μια διευρυμένη πραγματικότητα και μια αίσθηση σπουδαιότερου και ευρύτερου εαυτού. Οι Σωματοδυναμικοί θεραπευτές εργάζονται έτσι ώστε να εξερευνήσουν αυτή τη μύηση και να βρουν ελπίδα.

 

5ο στάδιο       

Εργασία με τον πυρήνα του σοκ:

Το Σωματοδυναμικό πρότυπο για την αντιμετώπιση του τραυματικού σοκ περιέχει μια ευκαιρία για τον πελάτη να πει τη δική του ιστορία για το γεγονός σαν να τη βλέπει σε ταινία με αργή κίνηση – πλάνο με πλάνο – και να καταφεύγει στην ασφάλεια όποτε το χρειάζεται. Ο πελάτης ξαπλώνει σ’ ένα στρώμα και σε φυσικό επίπεδο ‘τρέχει’ στο ασφαλές μέρος από τη σκηνή του περιστατικού (οραματιζόμενος τη διαδρομή καθώς τρέχει) και συναντιέται με ανθρώπους που νιώθει ασφάλεια. Καθώς ο πελάτης διηγείται την ιστορία του, θα υπάρξουν σημεία όπου θα νιώσει την ανησυχία/ φόβο του ν’ αυξάνει και θα τρέξει στην ασφάλεια, αυξάνοντας τους ρυθμούς της καρδιάς και της αναπνοής.

Φθάνοντας με ασφάλεια, είναι σε θέση να αφομοιώσει μια βαθιά σωματική αίσθηση ότι είναι ασφαλής και σε επαφή με άλλους ανθρώπους. Από άποψη φυσιολογίας, καθώς το σύστημά του ηρεμεί, συνεχίζει να κινείται περαιτέρω προς την αντίδραση της χαλάρωσης. Κατ' αυτό τον τρόπο η πτυχή της φυγής στην αντίδραση μάχη/ φυγή/ πάγωμα μεταβάλλεται. Υπάρχουν επίσης τεχνικές για να βοηθηθεί ο πελάτης να επιλύσει το θυμό/ βαθιά οργή (η πάλη) και την αποσυσχέτιση (πάγωμα) σε αυτήν την διαδικασία. Το να έλθει σε επαφή με τις παρορμήσεις που μπορεί να μην είχαν ολοκληρωθεί κατά την διάρκεια του περιστατικού και να τις  ακολουθήσει προς την ολοκλήρωση τους αποκαθιστά την αίσθηση της προσωπικής δύναμης και την κανονική, υγιή αντίδραση της μάχης/ φυγής. Η ολοκλήρωση αυτού του σταδίου της εργασίας με το τραύμα είναι ο πελάτης να γίνει κύριος της εμπειρίας τους και των στρατηγικών που χρησιμοποίησε για την επιβίωση, και να ενσωματώσει το γεγονός και συναισθηματικά και γνωστικά.

 

        6ο στάδιο

 Ολοκλήρωση και Ενσωμάτωση:

Το τραυματικό σοκ επιλύεται όταν ο άνθρωπος είναι σε θέση να θυμηθεί ολόκληρη την ακολουθία του αρχικού τραυματικού σοκ χωρίς να μεταβεί σε αντίδραση σοκ, και όταν ενσωματωθεί η τραυματική εμπειρία στην ζωή του και στην κατανόηση του εαυτού του.   

  Για να επιλύσει πλήρως την ανταπόκριση στο τραύμα το άτομο πρέπει να βρει τους τρόπους να συνδεθεί με την ευρύτερη κοινότητα. Μερικοί πολιτισμοί έχουν καθιερώσει  τελετουργικά και άλλοι όχι, βλέποντας παραδείγματος χάριν την αντίδραση τους στο θάνατο και το τελετουργικό της κηδείας. Στον πολιτισμό μας, ο επιζών θα αναλάβει συχνά ένα έργο σχετικό με το τραυματικό γεγονός με σκοπό να χρησιμοποιήσει την εμπειρία του προς όφελος άλλων, όπως η εργασία για μια φιλανθρωπία ή η αναβάθμιση της κοινωνικής συνείδησης. Αυτό είναι ένα απαραίτητο μέρος της θεραπείας.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



 
Powered by © e4U e4u.gr 1997-2008