DIODOS.info
Όνομα Χρήστη:

Κωδικός:


Lost Password?

Register now!
 

 

 

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

 

 

 

 

της Κωνσταντίνας Καμπά, Ψυχολόγου-Κοινωνιολόγου

 

 

Η Συστημική Επιστήμη είναι μια εξέλιξη της Θεωρίας των Συστημάτων και της Κυβερνητικής, που εμφανίστηκαν τη δεκαετία του ’40 και έστρεψαν την ψυχολογική ματιά από το άτομο στο «όλον» και από τις προσωπικές ιδιότητες στις σχέσεις. Η επιστήμη αυτή τροφοδότησε με σειρά μοντέλων την ατομική και οικογενειακή θεραπεία διεθνώς.

Με βάση τη συστημική θεώρηση, γεννιόμαστε και εξελισσόμαστε μέσα σε ομάδες ισχυρής επιρροής, με κυρίαρχη την οικογένεια, όπου το πλέγμα των σχέσεων που αναπτύσσονται υπερβαίνει τον αριθμό των μελών και συνιστά ποιότητα που χαρακτηρίζει και, εν πολλοίς, καθορίζει όλους. Μάλιστα, δεν είναι μόνον οι «οριζόντιες» σχέσεις, αυτές δηλαδή που εξελίσσονται τώρα, που μας καθορίζουν, αλλά και οι «κάθετες», εκείνες που συγκροτούν την οικογενειακή ιστορία ή την ιστορία του έθνους, της επιχείρησης κ.λπ. όπου ανήκουμε.

Συστημική Αναπαράσταση είναι η ονομασία της συστημικής ψυχολογικής μεθόδου, όπου η αντιμετώπιση ενός προβλήματος, μιας κακουχίας, μιας κρίσης, ενός διλήμματος για μια καίρια απόφαση κ.λπ. γίνεται μέσα από ένα δρώμενο, όπου εμφανίζονται / «στήνονται» τα μέλη ενός συστήματος σε θέσεις και αναπτύσσουν σχέσεις όσο το δυνατόν πιο πιστές στις πραγματικές.

 

Η ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

 

Σε κάθε σύστημα, ιδίως στα πρωτογενή όπως η οικογένεια, κάθε μέλος συνδέεται άρρηκτα με τους άλλους με μιαν ενεργή δύναμη που τους διαπερνά όλους και τους υπερβαίνει, περιφρουρώντας την ισοτιμία μεταξύ τους και το δικαίωμα όλων να ανήκουν. Ακόμα, τα ανθρώπινα συστήματα διέπονται από μιαν ιδιαίτερη νομοτελειακή τάξη, που διασφαλίζει με κάθε τρόπο την ολότητά τους. Άρα, τρεις είναι οι βασικές συνιστάμενες κάθε συστήματος: το ανήκειν, η ισοτιμία και η διατήρηση της ολότητας.

Όπου κάποια από αυτές τις κεντρικές συνθήκες απειληθεί ή διαταραχτεί, το αποτέλεσμα εμφανίζεται ως ανισορροπία και η επίπτωση μπορεί να βασανίζει μέλη του συστήματος, που ούτε καν γνωρίζουν ότι κάτι τέτοιο έχει συμβεί.

Όταν δηλαδή ένα μέλος, π.χ. της οικογένειας, παραγκωνιστεί και χάσει τη θέση του, εκδιωχθεί ή ξεχαστεί, η νομοτελειακή συστημική τάξη παρεμβαίνει και ωθεί κάποιο άλλο, νεότερο συνήθως, μέλος να αναλάβει να «υπενθυμίσει», να «ανακαλέσει» την παρουσία του αδικημένου, θυσιάζοντας τη δική του πορεία. Αυτή η ταύτιση ονομάζεται εμπλοκή και αποτελεί τη γενεσιουργό αιτία μεγάλου μέρους του ανθρώπινου πόνου. Αποτελεί μάλιστα και μιαν ατελέσφορη θυσία, γιατί κανείς δεν μπορεί να «ζήσει» τη ζωή κάποιου άλλου. Ο φαύλος κύκλος της εμπλοκής αλλά και σειρά άλλων προτεραιοτήτων και/ή συνδέσεων καθιστούν την οικογένεια «Κοινότητα Πεπρωμένου».Ως μέλος της, ο άνθρωπος χρειάζεται να αποδεχτεί τη Ροή, να σεβαστεί ό, τι έχει προηγηθεί, να νιώσει ευγνωμοσύνη για το δώρο της ζωής, να επιδοθεί στο δικό του έργο και, τελικά, να αναζητήσει την ολοκλήρωση.

 

ΕΜΠΛΟΚΗ ΚΑΙ ΛΥΣΗ: Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ BERT HELLINGER

 

Η Συστημική Αναπαράσταση εντοπίζει την εμπλοκή. Ο Γερμανός φιλόσοφος και ψυχοθεραπευτής Bert Hellinger ανέπτυξε τη «Φαινομενολογική Συστημική Θεώρηση» και ανέδειξε ως κύριο εργαλείο της τη μέθοδο αυτή στη δεκαετία του ’80.

Η ιδιοφυής πρόταση του Hellinger στηρίζεται στην παρατήρηση ότι (α) ένα ξεκάθαρο αίτημα, (β) ο καθορισμός ενός χώρου και (γ) η παρουσία ενός, δύο ή περισσότερων ατόμων, που έχουν οριστεί να εκπροσωπήσουν κεντρικά μέλη ενός υπό έρευνα συστήματος αποτελούν αναγκαίες αλλά και απλές προϋποθέσεις ενεργοποίησης του πεδίου του συστήματος, ενός «πεδίου που γνωρίζει» και προσφέρει αφθονία έγκυρων και κεντρικών πληροφοριών, που σύντομα αποκαλύπτουν τα κομβικά σημεία των εμπλοκών.

Ο ενδιαφερόμενος αναγνωρίζει, συνήθως με έκπληξη, λεπτά στοιχεία του οικογενειακού του συστήματος και σιγά σιγά αντιλαμβάνεται πως, ορισμένες φορές, η αγάπη για το σύστημα και την ολότητά του αντιστρατεύεται τους φυσικούς νόμους, που περιορίζουν τον καθένα μας στο δικό του δρόμο ζωής.

 

Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

 

Η Συστημική Αναπαράσταση συντελείται μέσα σε ομάδες ανθρώπων που αναζητούν την αυτογνωσία αλλά και την επίλυση επίκαιρων προβλημάτων. Είναι μια διαδικασία βιωματική, όπου όλοι οι συμμετέχοντες μοιράζονται βαθιές εμπειρίες και καρπώνονται οφέλη ψυχής.

Η ομάδα συντονίζεται από έναν ή και περισσότερους έμπειρους και διαπιστευμένους συστημικούς συμβούλους-θεραπευτές. Ανά αναπαράσταση, η ομάδα χωρίζεται σε 3 μέρη: (α) ο ενδιαφερόμενος, που θέτει το αίτημά του με ευκρίνεια, (β) οι εκπρόσωποι, που επιλέγονται τυχαία ανάμεσα στην ομάδα για να αναπαραστήσουν τα βασικά πρόσωπα του υπό έρευνα συστήματος και (γ) οι ενεργοί παρατηρητές ή, αλλιώς, θεατές.

Ο ενδιαφερόμενος ενθαρρύνεται να «στήσει» στο χώρο με περίσκεψη και εστίαση τους επιλεγμένους εκπροσώπους κεντρικών μελών του συστήματός, σύμφωνα με την εσωτερική του εικόνα για τη θέση που έχουν μέσα στο σύστημα. Μόλις γίνει αυτό, ο ίδιος αποσύρεται σε θέση παρατηρητή και οι εκπρόσωποι καλούνται να αντιληφθούν τι αίσθηση τους προκαλεί η συγκεκριμένη θέση. Ο συντονιστής με ήπιες και αραιές παρεμβάσεις κατευθύνει σε θέσεις όπου η αίσθηση είναι καλύτερη, οπότε προκύπτει και η τελική εικόνα της αναπαράστασης, συνήθως εικόνα Λύσης. Συχνά, οι εκπρόσωποι καλούνται να εκφέρουν ορισμένες «φράσεις δύναμης», που υπαγορεύει ο συντονιστής και αποτελούν εξισορροπητικές / θεραπευτικές παρεμβάσεις.

Στην αναπαράσταση απαιτείται μέθεξη, δηλαδή ενεργή και ολόψυχη συμμετοχή στο δρώμενο. Παράλληλα, απαιτείται σεβασμός στη διαδικασία και σε ό,τι εμφανίζεται και προκύπτει. Η ψυχή καλείται να παρακολουθήσει τις κινήσεις εκείνες που προχώρησαν και ολοκληρώθηκαν, αλλά και όσες ανακόπηκαν ή λοξοδρόμησαν από κάποιο ιδιαίτερο γεγονός στην ιστορία της οικογένειας ή του συστήματος που ερευνάται εν γένει. Η ψυχή δεν ενδιαφέρεται για την αλληλουχία των γεγονότων αλλά για τις επιπτώσεις τους επάνω της. Επειδή οι επιπτώσεις, ως χαράγματα, είναι εικόνες, η αναπαράσταση προσφέρει στην ψυχή αυτό ακριβώς, το υλικό σε εικόνες, που μιλούν μόνο σε εκείνη. Κάθε αναπαράσταση λειτουργεί σαν ένα κάλεσμα μύησης προς τους παριστάμενους και επιφέρει πολλές φορές μεταμορφωτικά αποτελέσματα στην ευρύτερη ομάδα. Τα αποτελέσματα αυτά είναι συνήθως έμμεσα και διακριτικά, χωρίς να αποκλείονται οι περιπτώσεις όπου δρουν καταλυτικά και βαθύτατα θεραπευτικά.

 

ΑΡΧΕΤΥΠΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ:

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ

 

Η ελληνική προσέγγιση αφορά στη διερεύνηση των Αρχετύπων της Μυθολογίας και της Τραγωδίας μέσω της Συστημικής Αναπαράστασης. Το υλικό που έχει συλλεχθεί έχει διαμορφώσει μιαν ελληνική πρόταση στη διεθνή θεραπευτική κοινότητα, που έχει ήδη κατατεθεί και παρουσιαστεί σε παγκόσμια συνέδρια.

Η πρωτότυπη αυτή αναπαραγωγή των αρχετυπικών συμβολικών εικόνων και πεδίων φαίνεται να διαπερνά τους αιώνες και να μας συνδέει με τις απώτατες ρίζες μας ως ζώντα και ενεργά, άρα και επιδεκτικά μεταβολών, στοιχεία μέσα μας.

Έτσι, τα Αρχέτυπα αναδεικνύονται σε εργαλείο θεραπευτικής προσέγγισης και σε ένα είδος επιστροφής στην ελληνική αντίληψη της Φιλοσοφίας ως Θεραπείας.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



 
Powered by © e4U e4u.gr 1997-2008