DIODOS.info
Όνομα Χρήστη:

Κωδικός:


Lost Password?

Register now!
 

 

 

 

 

BUTOH

Όταν ο Διαλογισμός γίνεται Χορός

 

 


Γράφει η Βασιλική Μπαμπίλη

Χορεύτρια, Χορογράφος,

Εκπαιδεύτρια Butoh και Κοινωνιολόγος.

 

 

Το Βutoh είναι  σύγχρονη, κατά βάση αυτοσχεδιαστική, χορευτική τέχνη και αποτέλεσε την avant-garde σκηνή της Ιαπωνίας του 1960. Θεωρείται συγγενές με τα κινήματα του  γερμανικού εξπρεσσιονισμού και του σουρεαλισμού, το θέατρο του Γκροτόφσκι και του Αρτώ, τη λογοτεχνία του Ρεμπώ και του Ζενέ. Με τη σειρά του έχει επηρεάσει  όχι μόνο το σύγχρονο δυτικό χορό αλλά και τις άλλες τέχνες, κινηματογράφο, θέατρο, λογοτεχνία, εικαστικά, προσφέροντας μια άλλη φιλοσοφική θεώρηση του ανθρώπινου σώματος και της ζωής.

 

Ξεκίνησε στην Ιαπωνία από τον Tatsumi Hijikata το 1959, με μια παράσταση που σόκαρε την τότε  ιαπωνική κοινωνία. Το butoh, σήμερα, εκφρασμένο από Ιάπωνες και Δυτικούς performers, εξα­κολουθεί να σοκάρει σε Ασία, Ευρώπη και Αμερική, με την εμμονή του στα πρωταρχικά ζητήματα της ανθρώπινης ύπαρξης: Ζωή, Θάνατος, Σεξουαλικό ένστικτο.

Επίσης, σοκάρει με την εμμονή του στο φυσικό ρυθμό της βραδύτητας, που έρχεται σε άμεση αντιπαράθεση με τους σύγχρονους εξαντλητικά γρήγορους ρυθμούς. Μια βραδύτητα που δεν είναι slow motion, αλλά απόρροια συνειδητής κίνησης, στην παραμικρή της λεπτομέρεια.

Το βασικό σημείο εκκίνησης του butoh, αυτό που αναζητά, είναι το   Σώμα. Το Φυσικό, Ανθρώπινο Σώμα.  Το πρωτογενές σώμα που ενυπάρχει σε όλους μας.  Αυτό που διαπερνά τις κοινωνικές επιταγές για να καθορίσει - τις πιο πολλές φορές ασυνείδητα- τις επιλογές και συμπεριφορές μας, διεκδικώντας διαρκώς την απόλαυση, σωματική και πνευματική.  Πρόκειται  για μια ιδιαίτερη κατάσταση σώματος – νου, που αναφέρεται χαρακτηριστικά ως nikutai.  Είναι η κατάσταση εκείνη στην οποία δεν είναι το υποκείμενο που χορεύει αλλά, μάλλον, αυτό που αποσύρεται, για να αφήσει κάτι άλλο να χορέψει μέσα από το σώμα.

Το butoh νιώθει το σώμα ως ζωντανό γλυπτό σμιλεμένο από την ίδια τη ζωή, που αναπνέει επί σκηνής και τολμά να κάνει την υπέρβαση να κινηθεί, παράγοντας χώρο και χρόνο.

Δημιουργεί μια κινούμενη ατμόσφαιρα, ένα ζωντανό καμβά, που καθώς μεταλλάσσεται αργά, καλεί τόσο τον ερμηνευτή όσο και το θεατή, σε μια σωματική εμπειρία και τους προκαλεί αμφότερους να την αισθανθούν και όχι να την ερμηνεύσουν.

Με άλλα λόγια, στόχος του butoh είναι, όχι να ντύσει κινητικά μία ιδέα –concept, όπως συμβαίνει με όλα τα είδη του κλασικού και σύγχρονου χορού, αλλά να δημιουργήσει τις συνθήκες εκείνες ώστε να αναδυθεί ο χορός του σώματος, που ήδη ενυπάρχει στο χορευτή.

Σύμφωνα με τον Tatsumi Hijikata, « το σώμα μας δεν μας ανήκει. Έχει τη δική του ζωή που πρέπει να μάθουμε να αφουγκραζόμαστε και να σεβόμαστε. Έτσι, δεν μπορούμε απλά να το χρησιμοποιούμε».

Στο butoh η προσπάθεια δεν είναι να ελέγξουμε το σώμα, αλλά να το παρατηρήσουμε και να το ακολουθήσουμε. Η διαφορά του και η δυσκολία του σε σχέση με όποια κατάσταση trance ή χορευτικής εκτόνωσης – θεραπείας, είναι ότι το butoh παρ’ όλη τη συγκέντρωση και ενδοσκόπηση που απαιτεί, παραμένει performing art, δηλαδή, τέχνη προς θέαση. Αυτό σημαίνει ότι ο κάθε χορός, χωρίς να χάνει την εσωτερικότητά του, θα πρέπει πάντα να βρίσκει τρόπους να «περνάει» στο θεατή αυτό που έχει να επικοινωνήσει. Κι αυτό είναι κάτι που καλλιεργείται και ελέγχεται ουσιαστικά μόνον στην πράξη.

Eξ’ ορισμού το butoh είναι έξω από κάθε μανιέρα, έξω από κάθε φόρμα. Έχει πάντα να κάνει με το συγκεκριμένο σώμα, τη συγκεκριμένη στιγμή, στο συγκεκριμένο χώρο. Κι επειδή και οι τρεις αυτοί παράγοντες αλλάζουν συνεχώς, μία παράσταση butoh είναι κάτι που δεν μπορεί να αναπαραχθεί επακριβώς, όπως συμβαίνει με τις άλλες χορευτικές παραστάσεις. Χαρακτηριστικά λέγεται ότι όσοι butoh χορευτές υπάρχουν, άλλα τόσα είδη butoh θα πρέπει να υπάρχουν, αφού το butoh, βασίζεται πάντα στη φυσική, ιστορική, κοινωνική, προσωπική διαφορετικότητα του κάθε χορευτή και στην αλήθεια του της κάθε στιγμής.

Μ’ αυτήν την έννοια, έχει ειπωθεί από τον ιδρυτή του, ότι «το butoh, δεν υπήρξε ποτέ».

Παρ’όλα αυτά, παραμένει μία άμεσα αναγνωρίσιμη μορφή τέχνης. Μιλά πάντα για Σώμα και Πνεύμα, προβάλλοντας τα εσωτερικά τοπία που πηγάζουν από αυτή την ενότητα.

Όπως χαρακτηριστικά γράφει στο βιβλίο του, ‘Τhe Intensity of Nothingness’ ο Masaki Iwana –μεγάλος Ιάπωνας butoh performer, δάσκαλος αυτοσχεδιασμού και κινηματογραφιστής, που ζει μόνιμα στη Γαλλία τα τελευταία είκοσι χρόνια- «ο σύγχρονος χορός καταλαμβάνει χώρο και χρόνο με εξωτερικές κινήσεις, το butoh παράγει χώρο και χρόνο».

            ‘Οπως η αράχνη παράγει και υφαίνει τον ιστό της, το Butoh μπορεί να δεχτεί τη ζωντανή ακινησία ως κίνηση και όχι απαραίτητα την όποια κίνηση –έστω και άρτια τεχνικά- ως χορό butoh. Αναζητά την ισορροπία μέσα στην ανισορροπία και έχει αδειάσει τα κοινωνικά δεδομένα της ομορφιάς και της ασχήμιας, τα πρότυπα του καλού και του κακού, τα καλούπια του ηθικού και του ανήθικου, για να βάλει στη θέση τους μια κατάσταση ροής που χαρακτηρίζει αβίαστα όλες τις μορφές της φύσης, με εξαίρεση ίσως την ανθρώπινη.

 

Μια συνέντευξη του Masaki Iwana στη Βασιλική Μπαμπίλη.

 

Το Butoh στη χώρα μας, το έχουμε γνωρίσει κυρίως από τον Masaki Iwana,

τον διεθνώς αναγνωρισμένο Ιάπωνα χορευτή, χορογράφο δάσκαλο αυτοσχεδιασμού και κινηματογραφιστή,  που ζει τα τελευταία 20 χρόνια στη Γαλλία και ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο για σεμινάρια και παραστάσεις.

Στην Ελλάδα (Αθήνα και Χανιά) έρχεται από το 1992.

Το Φεβρουάριο θα είναι πάλι εδώ, αυτή τη φορά για ένα εντατικό σεμινάριο με τους εδώ και χρόνια μαθητές του, που θα οδηγήσει σε δύο παραστάσεις, σε δική του σκηνοθεσία, το Μάιο στην Αθήνα.

 

Βασιλική Μπαμπίλη: Πώς θα περιγράφατε το Butoh  - Σώμα;

Masaki Iwana: To Butoh  - Σώμα είναι το          ολόκληρο σώμα πέρα από το  βιοφυσικό και κοινωνικό σώμα. Το ολόκληρο σώμα περιλαμβάνει τη μνήμη κάποιου, τις σωματικές συνήθειες, την έπιθυμία, την ηθική και τη μη ηθική του, τη νοημοσύνη του, τη φιλοσοφική και ψυχολογική του πλευρά, την ιστορία του ανθρώπινου όντος, τον αισθησιασμό, τον ερωτισμό, τη βία.

 

Β.Μ.: Πώς θα μπορούσε να βοηθήσει το Butoh τις σύγχρονες κοινωνίες και τους ανθρώπους;

Μ.Ι.: Το Butoh δεν μπορεί να βοηθήσει τίποτα. To butoh πρέπει να είναι butoh. Αυτός είναι ο λόγος της ύπαρξής του. Δεν ανήκει στα πρακτικά, χρήσιμα, αποτελεσματικά πράγματα. Εάν τολμήσω να πω κάτι είναι το εξής: μέσω του butoh, μπορούμε να δούμε μια άλλη πλευρά από το συνολικό φάσμα της ζωής. Οπως τη σκοτεινή –εσωτερική - μη φωτισμένη πλευρά της, πράγματα αφημένα πίσω, εγκαταλελειμένα τοπία.

 

Β.Μ.: Πώς βρίσκετε του Έλληνες butoh χορευτές και το ελληνικό κοινό, σε σύγκριση με άλλες χώρες που επισκέπτεστε;

Μ.Ι. : Περισσότερο έχει να κάνει με την προσωπικότητα του καθενός, πέρα από υπηκοότητες, ανθρώπινες φυλές και είδη. Παρόλα αυτά, νιώθω ιδιαίτερη συμπάθεια και αγάπη για τους Ελληνες, από ότι για άλλους λαούς.

Πιθανώς, κάποια τραγική πλευρά της ελληνικής ιστορίας έχει φορτίσει τα βάθη της ύπαρξης των Ελλήνων.

Το να νιώθεις τη λύπη και να είσαι απομονωμένος, είναι η απαρχή για να μιλήσεις στους άλλους.

 

Σε ένα μάθημα butoh:

  • Ζεσταίνουμε, χαλαρώνουμε, δυναμώνουμε το σώμα με ασκήσεις δύναμης και ευλυγισίας.
  • Αδειάζουμε το μυαλό με ειδικές ασκήσεις καθαρής – άμεσης και χαλαρής ανταπόκρισης σε εξωτερικά ερεθίσματα, με στόχο την εκπαίδευση στις γρήγορες αλλά μαλακές αλλαγές.
  • Ενισχύουμε την ευαισθησία και τη διεύρυνση της αντίληψης του εαυτού μέσα στο χώρο.
  • Καλλιεργούμε τη φαντασία και την αφαιρετική-ποιητική πλευρά μας.
  • Ανακαλύπτουμε και μαθαίνουμε να υποστηρίζουμε και να επικοινωνούμε το δικό μας χορό, αυτόν που πηγάζει από το δικό μας σώμα και τα δικά μας εσωτερικά τοπία, τη συγκεκριμένη στιγμή, στο συγκεκριμένο χώρο.
  • Μαθαίνουμε να διατηρούμε τη δική μας ατμόσφαιρα χωρίς να χάνουμε την επαφή με το περιβάλλον και τους άλλους. 

Εμμένοντας στο δρόμο της μη-δράσης, επαγρυπνούμε για τη μεταμόρφωση, απο-λαμβάνουμε τον απόηχο της κίνησης, αγκαλιάζουμε το άγνωστο και ενισχύουμε έτσι την εμπιστοσύνη στο σώμα, δηλαδή στη ζωή.

 

 



 
Powered by © e4U e4u.gr 1997-2008