DIODOS.info
Όνομα Χρήστη:

Κωδικός:


Lost Password?

Register now!
 

 

 

 


Gestalt Therapy
Η ανάδειξη της αγάπης προς τον εαυτό μας

 

Της Ρένας Φλαβιανού

 

 


 Λέγεται πως ο άνθρωπος έχει τουλάχιστον τέσσερις διαφορετικές διαθέσεις, με τις οποίες δύναται να ικανοποιήσει όλες τις αισθηματικές του ανάγκες. Την αγάπη προς τον ίδιο τον εαυτό του, τη φιλία, τον έρωτα και, τέλος, τη χριστιανική αγάπη, που ερμηνεύεται και ως «αγάπα τον πλησίον σου ως εαυτόν». Σύμφωνα με τον C.S. Lewis, συγγραφέα του "Four Loves", η προσωπική αγάπη είναι η μεγαλύτερη απ' όλες.
Μια τέτοια, όμως, καλοπροαίρετη ταξινόμηση εγείρει και την εύλογη ερώτηση: Ποια μπορεί να είναι η διαφορά όταν και τα τέσσερα συναισθήματα πηγάζουν από την ίδια πηγή, ας την ονομάσουμε για ευκολία το «είναι» του ανθρώπου;
Κατ' αρχήν πολλά έχουν γραφεί για τη φιλία, πάνω στην οποία οικοδόμησε ο Αριστοτέλης τα ανώτερα ανθρώπινα ιδανικά, που παραμένουν αναλλοίωτα στο πέρασμα του χρόνου

Η  ηθική τελειότητα δύναται να ανεβάσει τον άνθρωπο στα ανώτερα ύψη ηθικής και πνευματικής ζωής καθώς και ιδανικής συμβίωσης. Το συναίσθημα της ευθύνης , που απορρέει από αυτή την συμβίωση, δεν μπορεί να είναι άλλο από την καθαρή αντίληψη του ώριμου πια ανθρώπου, που είναι σε θέση να μεταβάλει την πρωτόγονη πηγή της ζωής - το elan vital, όπως το ονόμασε ο Berkson- σε μια πνευματική δύναμη που είναι δυνατή να δημιουργήσει τη φιλία του Αριστοτέλη.
Ο έρως του Πλάτωνα ,ο λεγόμενος «πλατωνικός έρωτας» είναι η πλέον ιδεαλιστική ώθηση προς τα άνω του ανθρώπινου πνεύματος. Είναι η έλξη που ανυψώνει τον άνθρωπο από το γήινο, σαρκικό επίπεδο, σε μια πνευματική διάκριση βασισμένη στη γνώση και επομένως στο σεβασμό για το άπειρο(αυτό που οι αρχαίοι καλούσαν «κόσμο»).
Σ' αυτή την άνοδο, σύμφωνα με τον Πλάτωνα, ο άνθρωπος μυείται όχι μόνο στην έννοια του Νόμου και της Πολιτείας, αλλά ακόμη περισσότερο μυείται στα αιώνια μυστήρια ή κελεύσματα, μέσα στα οποία πρέπει να κρύβεται το άγνωστο πρόσωπο του Ενός, αυτό που αργότερα ο Αριστοτέλης ονόμασε Δημιουργό.
Στη χριστιανική αγάπη συμβαίνει κάτι το διαφορετικό. Ο ανθρώπινος σκελετός γίνεται διαφανής, έτσι ώστε η καρδιά του ενός ανθρώπου είναι έτοιμη, να γίνει ένα με την καρδιά του γειτονεύοντος. Αυτό είναι τουλάχιστον η θρησκευτική απαίτηση, αλλά η εκπλήρωση είναι τόσο σπάνιο φαινόμενο, όσο και η πιθανότητα να συναντήσει κανείς στην καθημερινή του ζωή ανθρώπους, που μπορεί να θεωρηθούν πνευματικά ολοκληρωμένοι. Αυτό τουλάχιστον έχει αποδείξει η ανθρώπινη ιστορία ιδιαίτερα στο δυτικό κόσμο. Ο Λέων Τολστόι, στο έργο του «Πόλεμος και ειρήνη», παρακολουθεί τους στρατιώτες, εξετάζει τους κυβερνώντες και φθάνει στο παρακάτω συμπέρασμα: «Υπάρχει μια ελπίδα για την ανθρωπότητα, η οποία κρύβεται στην ηθική τελειότητα του κάθε μέλους μιας κοινωνίας».
Η εγκαθίδρυση αρχικώς και η περαιτέρω εξάπλωση της θρησκείας, που υπόσχεται αγάπη, ισότητα, ειρήνη και δικαιοσύνη, έχει πολύ λίγα να δείξει στο ενεργητικό της τα τελευταία 2.000 χρόνια. Οι ταξικές διαφορές μεταξύ πλουσίων και φτωχών συνεχίζονται όσο ποτέ άλλοτε. Οι εξοπλισμοί απορροφούν τη «μερίδα του λέοντος» από το δημόσιο πλούτο, και οι πόλεμοι διαδέχονται ο ένας τον άλλο. Γιατί όλη αυτή η αποτυχία, η ανικανότητα της θρησκείας ν' αλλάξει την συμπεριφορά του ανθρώπου προς το συνάνθρωπό του;

Αυτά τα φαινόμενα εξετάζει η κοινωνιολογία σαν ενδιαφέρον κοινωνικό θέμα. Από την άλλη μεριά η σύγχρονη ψυχοθεραπεία εργάζεται σε προσωπικό επίπεδο φέρνοντας τον πάσχοντα πρόσωπο με πρόσωπο με τον ίδιο τον εαυτό του, το φόβο, το θυμό, την αγριότητα και γενικά τα «ψυχολογικά» εμπόδια, που συνήθως στέκονται μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας στη ζωή του.
Στην ψυχοθεραπεία τύπου Gestalt η έμφαση είναι πάντα όχι στην «επιδιόρθωση», όσον αφορά τη συμπεριφορά, όσο στα αίτια που «σπρώχνουν» τον άνθρωπο σε μια κοινωνικά ασυμβίβαστη συμπεριφορά, πρώτα προς τον εαυτό του και κατόπιν προς τον πλησίον του.

Τώρα, για να συνδέσουμε με τα παραπάνω, ας δούμε τα βασικά αισθήματα ή ένστικτα του οργανισμού, που κυβέρνησαν τον πρωτόγονο άνθρωπο και που, ως φαίνεται, συνεχίζουν να κυβερνούν και το σύγχρονο. Αυτά τα χαρακτηριστικά είναι γνώρισμα της ανθρώπινης φύσης από το μακρινό ξεκίνημα του ανθρώπου, χωρίς να έχουν εκλείψει παρά τη μακροχρόνια επίδραση του human evolution (εξέλιξη του ανθρώπου). Στην πραγματικότητα, αυτά τα ίδια ένστικτα θεωρούνται από πολλούς ως το κύριο μέλημα της φύσης προς τον άνθρωπο, ένα μέλημα που έχει συντείνει στην περαιτέρω του εξέλιξη και αυτή καθ' εαυτή την επιβίωσή του στον πλανήτη μας. Σαν τέτοια βασικά ένστικτα στη θεραπεία Gestalt αναγνωρίζουμε τη θλίψη, τον οργασμό, το θυμό και τη χαρά. Μια απουσία ή απλώς έλλειψη σε ένα ή περισσότερα από αυτά τα ένστικτα θα έχει κατ' ευθείαν επίδραση στον τρόπο, με τον οποίο η πρωτόγονη ενέργεια ή chi όπως την αποκαλούν οι Κινέζοι, τροφοδοτεί και κυβερνά τη ζωή μας.
 Η επίδραση στο φυσιολογικό σώμα του ανθρώπου απ’ αυτή την έλλειψη είναι καθαρά εμφανής στο γυμνασμένο μάτι του θεραπευτή. Μελετώντας το σώμα ενός ανθρώπου για παράδειγμα, που έχει υποφέρει ένα ή περισσότερα ψυχολογικά σοκ στη ζωή του, ιδιαίτερα αυτά της νεανικής ηλικίας, είναι εύκολο να πιστοποιηθεί το ακριβές σημείο του σώματος, που αυτός ο άνθρωπος σταμάτησε να μεγαλώνει συναισθηματικά. Ειδικότερα ένας  δυσανάλογος θώρακας σε σύγκριση με ένα φυσιολογικά αναπτυγμένο υπόλοιπο σώμα,, αποδεικνύει ότι ο άνθρωπος αυτός είναι συναισθηματικά ελλιπής στο άνω μέρος του σώματός του. Δύο αδύνατα, καχεκτικά πόδια, πάνω στα οποία στηρίζεται ένα δυσανάλογα μεγαλύτερο σώμα, μπορούν να ερμηνευθούν ως  αδύνατη προσωπική πρωτοβουλία. Ένας συνεχώς οργισμένος άνθρωπος, οι εκφράσεις του οποίου είναι πάντα των άκρων, οδηγεί στην υπόθεση ότι, σαν παιδί, του στερήθηκε το δικαίωμα να εκφράσει το θυμό του. Ο άνθρωπος που έχει δυσκολία να κλάψει και να νιώσει τη θλίψη του, έχει πιθανόν στερηθεί τη συναισθηματική του έκφραση σαν παιδί από ένα βάναυσο πατέρα ή μια ανόητη και δύσκολη μάνα. Αυτά και μυριάδες άλλα παραδείγματα δύνανται να πιστοποιήσουν την επίδραση, που μπορούν να έχουν στον άνθρωπο, ιδιαίτερα κατά την παιδική ηλικία, η απαγόρευση ή ο στραγγαλισμός των τεσσάρων  βασικών ενστίκτων, δηλαδή του θυμού, του οργασμού, της θλίψης και της χαράς.
Στο γνωστό βιβλίο του Michael Talbot "Molecules of the Mind" έρευνες απέδειξαν ότι τα παιδιά που μεγαλώνουν χωρίς αγάπη και οικογενειακή θέρμη έχουν μεγαλύτερη από τη συνηθισμένη ανάγκη να χρησιμοποιήσουν όπιο ως αντίδοτο στη ζωή τους. 

Θέμα μεγάλης σημασίας στη θεραπεία Gestalt είναι ο βαθμός, στον οποίο πολλοί από τους ανθρώπους με ψυχολογικά προβλήματα μισούν τον εαυτό τους. Ποιες είναι οι πηγές αυτού του κακού και πόσο καταστρεπτικές είναι οι συνέπειες, είναι ένα θέμα με κοινωνικό και ιστορικό ενδιαφέρον.
Δεν είναι δυνατό να αγαπήσεις το συνάνθρωπό σου ή και το Θεό ακόμα, εάν δεν αγαπάς τον εαυτό σου πρώτα. Κι όμως αυτή η αρχή της φύσης έχει ανέκαθεν υποβληθεί σε κριτική ως ανήθικη και ασεβής.
Η οικογένεια είναι βέβαια το κατάλληλο μέρος για την προσεκτική παιδαγώγηση του παιδιού. Για τη φιλοσοφία όμως η περιττή αγάπη προς τον εαυτό σου θεωρείται αυτοερωτισμός και ως εκ τούτου ανήθικη. Η χριστιανική θρησκεία, μας λέει να αγαπούμε τον πλησίον μας ως εαυτόν, πράγμα που είναι φυσιολογικά αδύνατο, εάν λάβουμε υπόψη μας την αναλλοίωτη αρχή της αυτοσυντήρησης.
Και τώρα, ας ανακεφαλαιώσουμε: Με την παρούσα σχετικά ολιγόλογη διήγηση προσπάθησα να σας παρουσιάσω τα τέσσερα πρόσωπα της αγάπης ως επίσης τη δυνατή και ασφαλή εξάρτησή τους απ' ό,τι είναι γνωστό ως δύναμη της «αυτοσυντήρησης» ή, όπως λέγεται στα αγγλικά, self-preservation ή το elan vital του Γερμανού ψυχολόγου και φιλοσόφου H. Berkson ή ακόμη όπως είναι γνωστή στην κινέζικη ιατρική ως chi. Από τις τέσσερις αγάπες η προσωπική αγάπη, δηλαδή η αγάπη προς τον εαυτό μας, είναι αναμφιβόλως η πιο δυνατή και μόνιμη στη ζωή μας. Η προσωπική αγάπη τρέφει και κρατά ζωντανά τέσσερα από τα βασικά συναισθήματα του ανθρώπου,, γνωστά ως θλίψη, οργασμό, θυμό και χαρά. Αυτά τα συναισθήματα, τα οποία δίνουν σημασία στην ανθρώπινη ζωή, είναι δυνατό να ευνουχισθούν από την παιδική ηλικία, και τα σημάδια τους φαίνονται καθαρά στη σωματική διαμόρφωση του ανθρωπίνου σώματος.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



 
Powered by © e4U e4u.gr 1997-2008